امضا كرد كه به موجب آن ، او فقط رى را حفظ كرد . اهميت او در منطقه ، دو خليفه ، مقتدر و قاهر ، را وادار كرد تا حاكميت او را در منطقهء « جبال » به رسميت بشناسند . 14
اين ناآرامى پيوستهء نظامى و سياسى فقط مىتوانست موجب تقويت و گسترش گرايشهاى شيعى ضدحكومت شود . در واقع - همانگونه كه ملاحظه شد - در اين دوره ، هم زيديه و هم اسماعيليه تهاجمهاى قابل توجهى در اين منطقه داشتهاند . اما در مورد امامىها ، تعدادى از اهالى رى از اصحاب امام هفتم و هشتم [ عليهما السّلام ] محسوب مىشدند . در دههء ششم قرن سوم ق / دههء هفتم قرن نهم م ، ورود عبد العظيم حسنى ، صحابى معروف امامان نهم و دهم [ عليهما السّلام ] به رى تأييد ديگرى است ، هم بر پيروى از ائمّه [ عليهم السّلام ] در رى و هم بر حسن شهرت رى در ميان اماميه . در واقع ، امام نهم ، دهم و يازدهم [ عليهم السّلام ] همگى اصحابى با نسبت « رازى » داشتند . يكى از استادان كلينى ، ابو الحسن محمّد بن جعفر اسدى ، نيز از اهالى رى بود و گفته شده كه از وكلاى امام غايب [ عليه السّلام ] بوده است . 15
اما شايد رى بيشتر شبيه شهرهاى ديگر ايران ، مانند نيشابور بود ؛ شهرهايى كه از لحاظ تعارضهاى استراتژيك و معنوى ، در اين منطقه در موقعيت خاصى قرار داشتند و شيعيان امامى در مابقى اين قرن ، خود را در آنها در اقلّيت مىديدند . به معناى دقيق كلمه ، رى ، كه كلينى قريب سال 280 ق / 893 م از آنجا نقل مكان كرد ، تفاوت فاحشى با قم داشت كه كلينى پيش از سفر به بغداد ، طى مدت لازم براى جمعآورى هزاران حديث ، در آنجا سكونت داشت . وى بيست سال آخر زندگى خود را در بغداد به تنظيم و مقابلهء آن احاديث در قالب كافى گذراند .
دوره شكل گيرى تشيع دوازده امامى (فارسى) — صفحة 163
مساهمون: آندرو جي . نيومن
ص١٦٣