شيعه مورد حمايت ابو سهل قرار گرفته و حسين بن روح نوبختى جانشين او شده بود - فقط مشروعيت رابطهء نوبختى با جريان و آموزههاى مذهب شيعه و آگاهى ايشان نسبت به آنها در آن زمان را زير سؤال برد . اما دربار از ساير اقدامات نيز براى به محاكمه كشاندن حلّاج در زمان وزارت على بن محمّد جلوگيرى كرد . 30
زير سؤال بردن شلمغانى مسئلهسازتر بود ؛ زيرا او مؤمن و از اعضاى حكومت عبّاسى بود و تعدادى كتاب در زمينهء كلام و فقه تأليف كرده بود كه از جملهء آنها كتابى دربارهء غيبت است . حسين بن روح ، شلمغانى را به عنوان يكى از نمايندگان خود در بغداد منصوب كرد ، علاوهبر آنكه وى مسئوليتهايى نيز در كوفه نيز داشت . 31 اما بين سالهاى 306 ق / 918 م تا 311 ق / 923 م ، شلمغانى خود را با اين عقيده كه خدا به صورت انسان مجسّم شده است ، همراه كرد و اين باور و اعتقاد به « تناسخ » را به بعضى از نمايندگان خود قبولاند . بعدها او اين ديدگاهها را مطرح كرد كه خداوند در كالبد خودش حضور دارد و ترك تكاليف ضرورى دين همچون نماز و روزه جايز است و مىتوان زنان مشترك [ بين چند مرد ] داشت .
حسين با اطلاع از اين ديدگاهها ، او را از نمايندگى خود بر كنار كرد ، اما برخى از پيروان شلمغانى از جمله بنى بسطام - كارگزاران شيعه در حكومت عبّاسيان - و محسّن ، پسر على بن محمّد بن فرات ، كه على بن عيسى را پس از دستگيرىاش در سال 311 ق / 923 م شكنجه كرد ، از قطع رابطه با وى امتناع ورزيدند .
شلمغانى از فرصت پنج سال زندانى بودن حسين بن روح ، كه در سال 312 ق / 924 م ، به دنبال سومين و آخرين سقوط على بن محمّد بن فرات آغاز شد و در اين مدت دو رهبر عمدهء بنى فرات - حسن بن موسى و ابو سهل اسماعيل - نيز هردو فوت كرده بودند ، براى گسترش فعاليتهاى خود استفاده كرد . اما هنگامى كه وزير جديد به قدرت رسيد ، شلمغانى از ترس ، به موصل گريخت . ظاهرا خود حسين
دوره شكل گيرى تشيع دوازده امامى (فارسى) — صفحة 137
مساهمون: آندرو جي . نيومن
ص١٣٧