يازدهم [ عليهم السّلام ] رابطهاى نزديك داشت . براساس منابع متأخّر ، عثمان برخى از امور مالى جامعهء [ شيعى ] را براى امام دهم و يازدهم [ عليهما السّلام ] اداره نموده و در آخرين بيمارى امام يازدهم [ عليه السّلام ] از ايشان مراقبت مىكرد . هنگام وفات [ امام حسن ] عسكرى [ عليه السّلام ] ، عثمان در ملأ عام اعلام كرد كه امام يازدهم [ عليه السّلام ] پسرى دارد كه جانشين اوست ، اما از بيم اينكه مبادا حكومت وى را ترور كند ، غايب شده است .
عثمان به « كرخ » ، كه از قديم محلّهء شيعهنشين بغداد بود ، رفت و نمايندگانى را به جوامع امامى واقع در ايران ، مصر ، حجاز و يمن فرستاد و ارتباط نزديك و تماسش را با پسر [ امام ] حسن [ عليه السّلام ] ، كه اكنون امام غايب بود ، ادامه داد و حدود سال 280 ق / 879 م فوت كرد . 25 محمّد ، پسر عثمان ، به دستور مستقيم امام [ عليه السّلام ] جانشين او در اين مقام شد . ديگر نمايندگان حاضر در بغداد ، از جمله ابو سهل اسماعيل و نيز ساير نمايندگان در كوفه ، اهواز ، سامرّاء و رى ، كه او از آنها براى امام وجوهات دريافت مىكرد و سخنان امام را به آنها مىرساند ، او را در اين سمت يارى كردند .
براساس كتاب الغيبة طوسى ، محمّد بن عثمان طى آخرين بيمارىاش اعلام كرد كه حسين بن روح نوبختى جانشين وى مىشود . در واقع ، محمّد توصيه كرد كه حسين در تمام مسائل ، مورد مراجعه قرار گيرد و اضافه كرد كه وى مأمور اعلان اين مطلب است . از ديدگاه طوسى ، طى زمانى كه نوبختى به عنوان كارگزار محمّد مشغول كار بود ، از سوى بنى فرات مورد حمايت مالى قرار گرفت و به عنوان واسطه ميان محمّد و كارگزاران بنى فرات در كوفه ، فعاليت مىكرد . 26 ابو سهل از اين انتصاب حمايت كرد ، گرچه برخى در جامعه تصور مىكردند كه خود ابو سهل بايد به اين سمت منصوب مىشد . اما اين ترتيب در توقيعاتى از سوى امام غايب - كه از حدود سال 290 ق / 903 م متوقف شده بود و اكنون مجددا به دستخط دستيار حسين ، نمايندهء امام [ عليه السّلام ] ، و به املاى خود او از سر گرفته شد - مورد تأييد قرار گرفت ؛
دوره شكل گيرى تشيع دوازده امامى (فارسى) — صفحة 134
مساهمون: آندرو جي . نيومن
ص١٣٤