فرزندان امام حسن و امام حسين [ عليهما السّلام ] ، موالى ، زائران و زيديان مورد حمايت واقع شد . پس از ناكامى اين قيام ، يكى از حاميان حسنى حسين ، يعنى يحيى برادر نفس زكيّه ، به « ديلم » گريخت . با وجود اينكه او بعدا تسليم بنى عبّاس شد و بهطور مرموزى در بغداد درگذشت ، اما اقامتش در آن ناحيه ، به همراه برخى از زيديه ، آثارى در پى داشت . 12
قيام ابن طباطباى حسنى در سال 199 ق / 815 م - كه پيشتر بدان اشاره شد - روند قيامهاى شيعى و بخصوص زيدى را به عنوان قيامهاى نيمه مردمى ادامه داد . يكى از نوادگان زيد بن على ، كه كمتر از يك قرن پيش در شهر ياد شده جنگيده بود ، جانشين محمّد شد . به نام او سكّههايى ضرب شد و حمايت از او در كوفه گسترش پيدا كرد ، به گونهاى كه شمارى از علويان را دربر گرفت . برادر او حاكم واسط شد و ابراهيم و زيد ، دو پسر امام موسى [ كاظم عليه السّلام ] نيز به اين قيام ملحق شدند . زيد تعداد زيادى از خانههاى متعلّق به خانوادههاى بنى عبّاس را در بصره به آتش كشيد و ابراهيم دستور داد يك كاروان حج را غارت كنند . ديگر نوادهء امام حسين [ عليه السّلام ] ، حاكم مكّه شد و گنجينهء كعبه و ثروت عبّاسيان اين منطقه را به غارت برد . چنين حملاتى به وضوح ، نمايانگر حمايت طبقهء پايينتر [ جامعه ] از قيام در هردو شهر است .
باقىماندهء قرن ، تقريبا شاهد سلسلهء پيوستهاى از قيامها و شورشها در حومهء محورى بغداد - سامرّاء بود كه به نظر مىرسد بسيارى از آنها با شيعه مرتبط بودند - اگر نگوييم هميشه از شيعه الهام مىگرفتند . تاريخ وقوع اين قيامها غالبا با بروز اختلاف ميان خليفه و نظاميان يا ميان جناحهاى مختلف نخبگان سياسى بغداد يا در غير اين صورت ، با حمله به قلمرو خلافت توسط نيروهاى مستقر در ولايات ، همچون صفّاريان ، مقارن بوده است . از جملهء اين قيامها ، قيام برادر ابو السرايا در
دوره شكل گيرى تشيع دوازده امامى (فارسى) — صفحة 106
مساهمون: آندرو جي . نيومن
ص١٠٦