كوفه در سال 202 ق / 817 - 818 م است كه نظاميان به سرعت آن را درهم كوبيدند .
در همان سال ، برادر امام رضا [ عليه السّلام ] حاكم كوفه شد . ذكر نام « خليفه » - نه نام خود امام - در خطبهء نماز جمعه ، موجب شورشهايى در شهر [ كوفه ] و حمله به بغداد شد . اين حملهها دفع گرديدند و سپاهيان مركز وارد كوفه شدند و بسيارى از شورشيان را كشتند . در سال 207 ق / 822 - 823 م يكى از علويان يمن عليه جمعآورى ماليات ، قيام كرد . در سال 214 ق / 829 - 830 م « خوارج » در نزديكى بغداد قيام كردند . طى اولين سال خلافت معتصم ، محمّد بن قاسم حسينى ، يكى از نوادگان امام حسين [ عليه السّلام ] از طريق امام چهارم [ عليه السّلام ] - كه حاميان نفس زكيّه حمايتهايشان را به او منتقل كرده بودند - در سال 219 ق / 834 - 835 م در « طالقان » قيام كرد و با نيروهاى طاهريان - كه تضمينى براى خلافت [ مستقر ] در بغداد بودند - درگير شد . او دستگير و به بغداد فرستاده شد ؛ [ ولى دوباره ] گريخت و ناپديد گرديد . در سال 235 ق / 849 - 850 م ، كه متوكّل ، هم ايجاد محدوديتهايى را بر يهوديان و مسيحيان ، و هم لعن [ امام ] على [ عليه السّلام ] را پايهگذارى كرد ، شخصى - با ادعاى اينكه ذو القرنين است - در سامرّاء قيام كرد . سال بعد ، يعنى سال 236 ق / 850 - 851 م تخريب مرقد امام حسين [ عليه السّلام ] به دست خليفه ، موجب ناآرامى بغداد شد . 13
هرج و مرج ناشى از دومين جنگ داخلى و ديگر قيامهاى شيعى
نه سال هرج و مرج در سامرّاء ، كه به دنبال ترور متوكّل در سال 247 ق / 861 م پديد آمد ، چهار خليفه را ، كه هركدام جانشين ديگرى شدند ، به خود ديد ، كه سه تن از آنها به قتل رسيدند ، نيروهاى نظامى پس از قتل متوكّل دايم ، هم با خصومت تعدادى از خلفا و هم با خصومت اعضاى طبقات ديوانى و ديگر جناحهاى نظامى