حق در بارهء او نشد . » .
وقتى خبر قتل ابو مسلم به خراسان و نواحى جبال رسيد ، خرميان بر آشفتند .
اينان گروهى بودند كه مسلميه عنوان داشتند و قائل به امامت ابو مسلم بودند و پس از وفات وى در اين باب اختلاف كردند ، بعضى از آنها ميگفتند ابو مسلم نمرده و نخواهد مرد تا ظاهر شود و زمين را پر از عدالت كند ، فرقهء ديگرى مرگ او را محقق شمردند و به امامت فاطمه دخترش قائل شدند و اينان فاطميه عنوان يافتند . اكنون يعنى بسال سيصد و سى دو بيشتر خرميان از فرقهء كردكيه و لودشاهيه هستند و اين دو فرقه از همهء خرميان معتبرترند . بابك خرمى كه به سرزمين اران و آذربايجان بر ضد مأمون و معتصم خروج كرد از آنها بود كه ما در قسمت آيندهء اين كتاب خبر او را با خبر كشته شدنش ضمن اخبار معتصم خواهيم آورد ان شاء الله . غالب خرميان در خراسان و رى و اصفهان و آذربايجان و كرج ابو دلف و برج كه بنام رذ و ورسنجان معروف است و هم در صيروان و صيمره و اريوجان ماسبذان و ديگر نواحى هستند و بيشتر در روستاها و مزارع اقامت دارند و اعتقاد دارند كه بعدها اعتبارى خواهند يافت و منتظر ظهورى هستند كه بروزگار آينده رخ ميدهد . اينان در خراسان و ديگر جاها به باطنيه معروفند و ما مذهب آنها را با ذكر فرقههايشان در كتاب « المقالات فى اصول الديانات » آوردهايم و مؤلفان كتب « مقالات » نيز پيشتر از ما گفتهاند .
وقتى خرميان از كشته شدن ابو مسلم خبر يافتند ، در خراسان فراهم شدند و يكى از ايشان بنام بسقاد از نيشابور و بخونخواهى ابو مسلم قيام كرد و با سپاهى بزرگ از خراسان به رى آمد ، آنجا و قومس و نواحى مجاور را بگرفت و خزاين ابو مسلم را كه آنجا بود به تصرف آورد . سپاه بسقاد با گروهى كه از اهل جبال و طبرستان به دو پيوستند بسيار شده بود . وقتى خبر آمدن آنها به منصور رسيد جهور ابن مرار عجلى را با ده هزار كس بمقابلهء آنها فرستاد و بدنبال آن سپاههاى ديگر
مروج الذهب ( فارسى ) — صفحة 297
مساهمون: ابوالقاسم پاينده
ص٢٩٧