در بارهء كشته شدن ابراهيم امام صورتهاى ديگر نيز جز آنچه گفتيم آوردهاند كه همه را با قضيهء قحطبه و ابن هبيره بر ساحل فرات و غرق قحطبه و رفتن حسن بن قحطبه به كوفه در كتاب اوسط آوردهايم .
مروان بر ساحل رودخانهء زاب صغير فرود آمد و پل زد . عبد الله بن على نيز با سپاه و سران خراسان بيامد و اين به روز دوم جمادى الاخر سال صد و سى و دوم بود .
سپاه مروان با سپاه عبد الله بن على رو برو شد . مروان سپاه خويش را هزار و دو هزار دستههاى چهار گوش كرده بود ، جنگ به ضرر مروان بود كه فرار كرد و از ياران او خلق بسيار كشته و غرب شد ، از جملهء مردم بنى اميه در آن روز سيصد كس در آب غرق شد و اين بجز مردم ديگر بود كه غرق شدند از جملهء غريقان بنى اميه ابراهيم بن وليد بن عبد الملك مخلوع برادر يزيد ناقص بود . در روايت ديگر گفتهاند كه مروان پيش از آن روز ابراهيم بن وليد را كشته و آويخته بود . فرار مروان از جنگ زاب به روز شنبه يازدهم جمادى الاخر سال صد و سى و دوم بود .
مروان پس از فرار جانب موصل رفت اما مردم آنجا وى را به شهر راه - ندادند و سياه پوشيدند كه كار او را وارونه مىديدند . از آنجا به حران رفت كه خانه و محل اقامتش آنجا بود ، مردم حران كه خدايشان بكشد ، وقتى ناسزاى ابو تراب يعنى على بن ابى طالب رضى الله عنه ، كه به روز جمعه بر منبرها باب بود بر - داشته شد ، از ترك آن دريغ كردند و گفتند : « نماز بى لعنت ابو تراب باطل است . » و يك سال بر اين حال ببودند تا كار مشرق و ظهور سياهپوشان رخ داد . مروان ناسزاى على را از اين جهت منع كرده بود كه مردم از بنى اميه به سختى بريده بودند .
بهر حال مروان و ديگر امويان از حران برون شدند و از فرات گذشتند . عبد الله ابن على بيرون حران اردو زد و قصر مروان را كه ده هزار هزار درم خرج بناى آن كرده بود ويران كرد و خزاين و اموال او را تصرف كرد . مروان با ياران و خواص خود تا ساحل رود ابى فطرس در فلسطين و اردن رفت و آنجا فرود آمد ، 245
مروج الذهب ( فارسى ) — صفحة 249
مساهمون: ابوالقاسم پاينده
ص٢٤٩