را آغاز كرد .
از منابع سيرت پيمبر يكى " الطبقات الكبير " محمد بن سعد متوفى بسال 230 است وى دبير واقدى بود و دل به شيعيگرى داشت و طبقات او را بصف كتابهاى معتبر آوردهاند .
جغرافيا
رواج تجارت عباسيان و ارتباط بغداد از راه خشكى و دريا با سراسر جهان و اصلاح طرق و نگهبانى دقيق سفر را براى كاشفان و جهانگردان آسان كرد و بسيارى از ايشان سفرهاى دور رفتند و درباره آن كتابها نوشتند و مشاهدات خويشرا از ممالك دوردست بدقت ثبت كردند و بدينسان جغرافىنويسان مسلمان سرمايهاى فراوان از مشاهدات و تجربيات خويش را كه از سفر در اقاليم و ممالك مختلف اندوخته بودند براى ما بجا نهادهاند .
از اين پيش گفتيم كه مسلمانان بدوران هارون در سفرهاى خويش تا هند و سيلان و شبه جزيره مالايا و چين و شايد تا كره پيش رفتند . فيروزيهاى مسلمانان در آسيا و آفريقا و اروپا كه ايشانرا با وضع اقتصادى و اجتماعى و سياسى ممالك مفتوح مأنوس ميكرد در توسعه افق معنويشان و هم در رواج تجارت اثر بسيار داشت .
جالب اينجاست كه اين سرمايه بزرگ اطلاعات و مشاهدات جغرافيائى بدوران دوم عباسى پديد آمد . المسالك و الممالك ابن خرداد به جغرافيدان پارسىنژاد كه در نيمه اول قرن سوم هجرى ميزيست قديمترين جغرافياى عرب است . كتاب ابن خرداد به راهنمائى است كه مسافر را در راه دريائى از مصب دجله تا هندوستان و چين رهبرى مىكند .
نجوم و رياضيات و شيمى
علوم بيگانگان چون نجوم و شيمى و رياضيات و فلسفه و طب بدوران اول عباسى چنان كه بايد رواج نداشت و رونق آن بدوران بعد بود كه در آنروزگار همه همتها صرف ترجمه ميشد با وجود اين گروهى از مسلمانان بدين علوم سرگرم بودند . چون جابر بن