اختلاف دوام داشت در حقيقت شورش حارث از نارضائى مردم از رفتار امويان مايه ميگرفت و عقايد فرقه مرجئه نيز مؤيد وى بود .
معتزله
نفوذ قدريان يا معتزليان از فرق ديگر در توجيه سياست اسلام كمتر نبود فرقه معتزله در سرزمين عراق پديد آمد كه گهواره تمدن سامى و پارسى و بوته تمدنهاى قديمى بود و در عصر عباسيان مقر حكومت و مركز علم و سياست شد .
معتزليان را قدرى نيز گويند از اين رو كه بآزادى اراده انسانى معتقد بودند اصول عقايد معتزليان يگانگى خدا و عدل و وعيد و اعتقاد بمرحلهاى ميان ايمان و كفر و امر بمعروف و نهى از منكر بود . معتزليان برعكس شيعيان و خارجيان و مرجئه در آغاز كار يك فرقه مذهبى بودند كه در كار سياست دخالتى نميكردند ولى عاقبت آنها نيز بعرصه سياست كشانيده شدند و درباره امامت و شرايط امام بحث آغازيدند معتزليان در كار آزادى اراده از عقايد شيعيان مايه گرفتند كه بنيانگزار آزادى اراده امامان شيعه بودند و هم معتزليان بتقليد شيعيان ، پيشوايان مذهب خويش را امام ميخواندند .
وجه اشتراك ميان عقايد شيعه و معتزله بسيار است . از جمله عقيدهاى كه شيعيان دارند و گويند امام منتظر براى بسط عدل و رواج توحيد ظاهر مىشود عينا عقيده معتزليان است . شيعيان زيدى كه معتقد بامامت زيد بن على هستند در بسيارى عقايد خود با معتزليان متفقند . در كار امامت ، عقايد معتزله با خارجيان متفق است كه گويند قرشى بودن شرط امامت نيست و امام از غير قريش نيز تواند بود و هم نصب امام را واجب ندانند . اين نكته در اصول عقايد معتزليان هست و هم از شعار خارجيان كه بعد از حكميت بانگ لا حكم الا الله برداشتند مفهوم مىشود .
خارجيان در بيشتر شورشها كه بر ضد امويان داشتند و صفحات تاريخ اسلام را