( يوسف ، آيهء 108 ) ، و أَرِنِي أَنْظُرْ ( اعراف ، آيهء 143 ) و أُفْرِغْ عَلَيْهِ ( كهف ، آيهء 96 ) . چه بسا كسى بپرسد الف در « أدعوا » مفتوح بوده و در « افرغ » مضموم است ، در حالى كه هر دو يك نوع الف هستند ؟ پاسخ اين است ، هنگامى كه ماضى ، فعل سه حرفى باشد ، الف آن مفتوح است ، « 1 » ولى اگر فعل مجهول باشد ، الف آن مضموم است ، خواه حروف آن كم باشد يا زياد ؛ مانند « انظر » و « أفرغ » .
نوع پنجم - الف استفهام « 2 » :
اين الف با آمدن « أم » بعد از آن شناخته مىشود كه مىتوان به جاى آن كلمهء « هل » قرار داد ؛ مانند أَفْتَرى عَلَى اللَّهِ كَذِباً أَمْ بِهِ جِنَّةٌ ( سبأ ، آيهء 8 ) ، أَسْتَغْفَرْتَ لَهُمْ أَمْ لَمْ ( منافقون ، آيهء 6 ) و شبيه اين مثالها . الف استفهام هميشه مفتوح است . اصل در اين مثالها ، « أ افترى » و « أ استغفرت » ، است . الف دوم چون الف وصل است ، حذف شده است . در مثالهاى مذكور همزهء استفهام را مدّ نمىدهند ، بر خلاف مواردى ؛ مثل آلذَّكَرَيْنِ ( انعام ، آيهء 143 ) ، « آللّه » ( يونس ، آيهء 59 ) و مانند آن كه مدّ مىدهند ، زيرا الف استفهام و خبر هر دو مفتوح است . بنابر اين ، الف استفهام را مدّ مىدهند تا از خبر متمايز شود . ولى در « أفترى » و مانند آن همزهء استفهام مفتوح و همزهء خبر مكسور است و تفاوت آنها به فتحه و كسره است . امّا در « الذّكرين ، آللّه » به مدّ و قصر است « 3 » .