فصل بيستم ساختن زندان در اسلام
در مسند زيد روايتى از حضرت على - عليه السلام - نقل شده است كه زندانى ساخت و نام آن را « نافع » گذاشت سپس زندان ديگرى ساخت و اسم آن را « مخيّس » گذاشت . در كتاب غارات از سابق بربرى مثل همين روايت نقل شده و گفته است خود ، آن زندان را ديده و شنيده است كه حضرت امير - عليه السلام - تكرار مىكرده است : پس از نافع ، مخيّس را ساختم . چنان كه اهل لغت مانند ابن اثير در نهايه ، ابن منظور در لسان العرب ، فيروزآبادى در قاموس اللغه ، زمخشرى در فائق و ديگران در مادهء « خيس » بدين مطلب پرداختهاند .
سيوطى در كتاب الوسائل الى مسامرة الاوائل ساختن زندان را در اسلام به حضرت امير - عليه السلام - نسبت داده است ، چنان كه در كتاب تراتيب الاداريه اين مطلب از احمد بن شلبى در اتحاف الرواة بمسلسل القضاة نقل شده است . خفاجى نيز در شفاء الغليل گفته است در زمان حضرت رسول و ابو بكر و عثمان زندان نبود و در اسلام ، على اوّلين كسى بود كه زندان ساخت و ابن همام در شرح فتح القدير و عطيه مصطفى در نظم الحكم بمصر به همين صورت نقل كردهاند ، چنان كه ابن حزم در محلّى گفته است : خلافى نيست در اين كه در زمان پيامبر زندان وجود نداشته است . ولى از بعضى ديگر مانند رضوان شافعى در الجنايات المتحده و شوكانى در نيل الاوطار برمىآيد كه وجود داشته است :
روايات
1 . عن أبيه ، عن جدّه ، عن علي عليه السّلام : إنّه بنى سجنا و سمّاه نافعا ، ثم بدا له فنقضه ( و بنى آخر - ظ ) و سمّاه مخيّسا و جعل يرتجز و يقول :