مىفهمد كه اعمال گذشته او تباه بوده و بگونهاى پيش خود خوار مىشود كه از خود و عملش متنفر مىگردد . بر خود گريسته و خود را بخاطر كارهايش طلبكار خدا نمىيابد . هر اندازه بيشتر سعى كند عمل صحيحى را انجام دهد ، بيشتر به ناتوانى خود پىبرده و براى جبران اين ناتوانى ، درهاى فضل ، كرم و بخشش او را كوبيده و مىفهمد كه خود و هواى نفسش بدترين دشمنان او بوده و خود را سرزنش مىكند . و اين خوارى و ذلّت باطنى و سرزنش براى او بهتر از هفتاد سال عبادت خواهد بود ، چنانچه روايت شده است : « عابدى هفتاد سال روزها را روزه داشته و شبها به عبادت پرداخت آنگاه از خداوند حاجتى خواست ولى برآورده نشد . خود را ملامت كرده و گفت : حاجت كسانى كه پيش از تو دعا كردند روا شد اگر خيرى در تو بود حاجتت روا مىگرديد . در اينجا بود كه خداوند فرشتهاى را براى او فرستاد و گفت : فرزند آدم ! مدتى كه مشغول ملامت نمودن خود بودى ، بهتر از عبادتهايى بود كه انجام دادى . » آرى ! خداوند نزد دلشكستگان است .
همانگونه در روايات نيز آمده است .
[ رعايت ظاهر و باطن ايمان ، اخلاق ، عبادات و . . . ]
چيزى كه براى همگان قابل رؤيت مىباشد اين است كه بيشتر مردم در عبادات و كارهاى آخرت و حتى در ايمان و اخلاق خود به شكل ظاهرى آن چسبيده ، ولى در امور دنيايى علاوه بر انجام دادن شكل