است كه آن را كرادم گويند . « 1 »
در نزديكى مزدلفه بطن محسّر است . آن واديى است ميان مزدلفه و منا جارى . در حديث آمده است كه مزدلفه همهاش موقف است مگر وادى محسّر . « 2 »
در فاصلهء 545 ذراعى وادى محسّر ، بستان محسّر واقع شده . بر ديوار اين بستان ميل ششم است . بين وادى و منا وادى شرر است . در سمت راست كسى كه به عرفه مىرود . آبى كه مكه را به غرق شدن تهديد مكند از آنجا مىآيد . در دو هزار ذراعى محسّر حياض ياقوته واقع شده ، اين حياض 3752 ذراع از مسجد منا فاصله دارد . « 3 »
عرفه
عرفه خارج حرم است . ميان آن دو ، دو مأزم عرفه واقع شده است . در سمت شمالى .
ابن عباس در تحديد حدود عرفه گويد : حد عرفه از كوهى است مشرف بر بطن عرفه تا كوههاى عرفه تا قصر آل مالك وادى عرفه .
ازرقى در معرفى آن گويد : از كوه مشرف بر بطن عرنه است تا كوههاى عرفه تا وصيق تا بر محل برخورد وصيق به وادى عرفه . در اطراف جنوبى عرفه كبكب است ، كه مشرف بر عرفات است . « 4 »
كبكب كوهى است سرخ رنگ . چون تو در عرفات توقف كنى كبكب پشت سرت واقع شود . « 5 »
نزد كبكب لبنين است و آن دو كوه است كه يكى را لبن اسفل و ديگرى را لبن اعلى گويند . بالاى آن كوهى است به نام مبرك ؛ زيرا فيل ابرهه در آنجا زانو به زمين زد و نشست . « 6 »
هامش
( 1 ) - احسن التقاسيم ، ص 76 .
( 2 ) - الموطأ ، ج 1 ، ص 275 .
( 3 ) - ياقوت ، ج 4 ، ص 72 .
( 4 ) - ازرقى ، ج 2 ، ص 157 .
( 5 ) - بكرى ، ص 1112 و ياقوت ، ج ج 1 ، ص 233 .
( 6 ) - ازرقى ، ج 2 ، ص 105 و ياقوت ، ج ج 4 ، ص 348 .