مردى كه بعد از بدر تا حديبيّه اسلام آورده بود چهار هزار درهم مقرر داشت . « 1 » ابن سعد گويد :
براى هر مردى كه قبل از فتح مكه مهاجرت كرده بود سه هزار درهم قرار داد . و نيز گويد كه عمر بن خطاب به عمرو بن عاص دستور داد كه به هر كس كه در بيعت تحت الشجره شركت داشته صد دينار عطا مقرر دارد و ترديدى نيست كه مراد از حضور در احد ؛ يعنى كسانى كه در فاصلهء ميان بدر و احد اسلام آوردهاند ، اما آنان كه در حديبيّه حضور داشتهاند ؛ يعنى بعد از احد و قبل از حديبيّه اسلام آوردهاند . اما در باب مقدار عطاى كسانى كه بعد از فتح مكه اسلام آوردهاند روايات مختلف است . طبرى گويد كه عمر مقرر كرد به كسانى كه بعد از حديبيّه تا سركوب كردن ابو بكر اهل رده را اسلام آوردهاند هر يك سه هزار درهم دهند و ابن سعد گويد :
عمر براى كسانى كه در فتح مكه اسلام آوردند هر يك دو هزار درهم مقرر داشت .
ابو معشر روايت مىكند كه عمر براى اهل مكه و مردم هر يك هشتصد درهم معين كرد . پس طلحة بن عبيد الله برادر خود عثمان را آورد براى او هم هشتصد درهم « 2 » معين شد .
يعقوبى گويد : عمر براى مردم مكه كه مهاجرت نكرده بودند ششصد و يا هفتصد درهم مقرر نمود .
از اين اختلافات چنين به دست مىآيد كه محتمل است عمر براى هر كس كه اسلام آورده و در فتوح شركت داشته ، دو هزار درهم مقرر كرده اما براى كسانى كه اسلام آوردهاند و در فتوح شركت نكردهاند ، هشتصد درهم عطا داده است .
عطاى فرزندان
ابن سعد گويد كه عمر براى پسران بدريان دو هزار درهم عطا مقرر نمود . « 3 » و اين روايت را روايت ابو معشر تأييد مىكند كه عمر براى پسران مهاجران و انصار دو هزار درهم معين ساخت . « 4 » ابن سعد گويد كه عمر براى پسران نوخاستهء مهاجران و انصار دو هزار درهم مقرر داشت .
هامش
( 1 ) - طبرى ، ج 1 ، ص 2412 .
( 2 ) - الخراج ، ص 43 .
( 3 ) - ابن سعد ، ج 3 - 1 ، ص 214 .
( 4 ) - الخراج ، ص 43 .