مدينه در دفاتر ثبت شد و به موجب آن پرداخت مىشد حتى اگر گيرنده جاى ثابتى هم در مدينه نداشته باشد .
عمر از تقسيم مال به تساوى ، چنان كه ابو بكر مقرر كرده بود پيروى ننمود و گفت : هرگز كسى را كه با رسول اللّه قتال كرده است با كسى كه همراه او غزا كرده است برابر نمىدارم .
عمر جنگ بدر را اساس توزيع عطاى خود قرار داده بود . به هر كس كه در جنگ بدر شركت كرده بود بالاترين عطا را مىداد . در مقدار آن ، روايات مختلف است . مصعب بن سعد به روايت از ابن عمر گويد كه بدريان را شش هزار درهم مىداد . و ابن سعد از ابن عمر روايت مىكند كه هر يك از آنها را چهار هزار درهم مىداد . يعقوبى مىگويد سه هزار درهم . ولى در اكثر منابع ما آمده كه عمر بدريان را پنج هزار درهم مىداد . « 1 »
اما انصار را كه از بدريان بودند به قول مصعب بن سعد هر يك شش هزار درهم مىداد . زهرى از سعيد بن مسيب روايت كند كه به آنها هر يك چهار هزار درهم مىداد . ابو هريره و يعقوبى نيز چنين گويند . عدهاى از راويان هم گفتهاند كه عطاى انصار كه از بدريان بودند پنج هزار درهم بود . « 2 » و مسلم است كه بر طبق سنت اسلامى ميان مهاجرين و انصار فرقى نمىنهادند .
و نيز روايت شده كه عمر گفت : براى هر كس كه اسلامش همانند اسلام بدريان است ، هر چند در جنگ بدر هم شركت نكرده باشد ، چهار هزار درهم دهند . اين حكم تا حدودى پيچيده است و روشنتر از آن روايت ابن سعد است كه عمر مقرر كرد كه هر كس را كه اسلام او چون اسلام اهل بدر بود ، از مهاجران حبشه و آنان كه در نبرد حضور داشتهاند هر يك چهار هزار درهم باشد .
شعبى گويد كه عمر براى هر مردى از مهاجران حبشه چهار هزار درهم معين كرد . « 3 » مقصود از مهاجران كسانى هستند كه در حبشه ماندند و بعد از صلح حديبيّه بازگشتند . اما دربارهء عطاى كسانى كه در جنگ احد حضور داشتهاند كسى از راويان چيزى روايت نكرده است جز همانكه ما در بالا ذكر كرديم . و مؤيد اين امر قول طبرى است كه گويد : عمر براى هر
هامش
( 1 ) - الاموال ، ص 552 ، 569 ؛ و طبرى ، ج 1 ، ص 2412 .
( 2 ) - الاموال ، ص 553 و ابو معشر ، الخراج ، ص 43 .
( 3 ) - الخراج ، ص 44 .