والى عقيق را وظيفهاى خاص در آن وادى بوده است ؛ زيرا بعد از اسلام ، درآمد آن رو به ازدياد نهاده بود ، آن هم به سبب مزارع و قصرهاى زيبا و زندگى اجتماعى فعال آن بوده است . مسلم است كه در آنجا مشكلاتى پديد مىآمده كه رفع آنها و جلوگيرى از آنها نياز به يك مأمور مخصوص داشته است .
ديوان و عامل بازار
ديوان فقط در مدينه بود زيرا تقسيم عطا منحصر به مدينه بود . رؤساى ديوان از عربها بودند ، تا زمان هشام بن عبد الملك كه موالى را بر آن رياست داد . « 1 » در زمان معاويه چهار تن از خاندان اموى بر امور ديوانى مدينه رياست يافتند ، اما در سالهاى بعد كسانى از بنى زهره و تيم و انصار و بنى اميه و غير ايشان عهدهدار امور ديوانى شدند .
ابن هرمز در زمان يزيد بن عبد الملك عهدهدار ديوان مدينه بود « 2 » همچنين در زمان هشام بن عبد الملك همين مقام را داشت « 3 » و در زمان خلافت هشام نيز ابن ابو عطاء از چنين سمتى برخوردار بود .
از وظايفى كه در مدينه و مكه معمول بود وظيفهء عامل بازار بود . در كتابهاى آمده است كه سعيد بن مينا از سوى ابن زبير و حسين بن على - ع - عامل بازار مكه بود . « 4 »
در مدينه در زمان عمر و عثمان و عمر بن عبد العزيز نام چند تن ذكر شده است ؛ از جمله عبد الله بن عتبة بن مسعود و سليمان بن أبو حثمه و سائب و شفاء دخت عبد الله .
در زمان عثمان بن عفّان از حارث بن حكم نام بردهاند . و در زمان عمر بن عبد العزيز از سليمان بن يسار .
اصفهانى صاحب اغانى هم از بردان نام برده ، بدون اين كه زمان تعيين شدن او را بنويسد . « 5 »
هامش
( 1 ) - ابن حبيب ، ص 378 .
( 2 ) - ابن سعد ، ج 7 ، ص 348 .
( 3 ) - طبرى ، ج 7 ، ص 1450 .
( 4 ) - ابن حزم ، ص 72 .
( 5 ) - اغانى ، ج 8 ، ص 277 .