همچنين در سرتاسر آن كاخ و سرايى به عنوان كاخ امارت يا مركز تجمعات وجود نداشت .
مؤسسات ادارى بسيار بسيار محدود و بودجه آن بسيار بسيار اندك بود ، بنابراين چندان نيازى به گرد آوردن ماليات احساس نمىشد . هر كس موظف بود از حريم خود و خانواده و قبيلهاش دفاع كند .
چون رسول اللّه - ص - به مدينه مهاجرت نمود و دولت اسلام گسترش يافت مسألهء صلح و جنگ از مسائل مبرم دولت گرديد و نيازمند سازمانى شد . ولى اين سازمان با همه اهميتش يك سازمان پيچيده كه داراى اعضا و كارگزاران فراوان باشد نبود . آن عده هم كه بودند راتبه و حقوق معين نداشتند . جنگجويان غالبا آذوقه و سلاحشان را خود فراهم مىكردند . دستگاه نظامى نه بناى فخيمى داشت و نه بودجهء سرشارى ؛ زيرا هزينهاش اندك بود و منحصر به پرداخت معاشى ناچيز كه آن هم به فقراى صحابه داده مىشد و بودجهء آن از طريق گردآورى همان وجوهاتى كه به عنوان يك واجب دينى بدان امر كرده بود تأمين مىشد . بويژه آن كه از ويژگى عربها جود و سخاوت بود ، پس بعيد نمىنمود كه كسى براى رضاى خدا هر چه دارد در طبق اخلاص نهد و بذل كند . در سال دهم هجرت بود كه براى هزينه و درآمد ، ترتيباتى داده شد ؛ زيرا حكم نصابهاى زكات معين شده و براى هزينهء آن به مستحقان زكات ، قوانينى وضع شده بود .
شكى نيست كه از محصول زمينهايى كه پس از طرد يهود از مدينه به مسلمانان تعلق گرفت ، همچنين خمسهاى غنايم و از آنچه برخى عشاير مسلمان شده مىپرداختند ، درآمدهايى حاصل شده بود ، هر چند اين درآمدها چندان چشمگير نبود . اما شيوههاى جمعآورى اموال شيوههاى پيچيدهاى نبود ، در مدينه به رسول الله - ص - تسليم مىشد و در باديه به رؤساى عشاير . بدين گونه كه صدقات را به آنان مىدادند و آنان تسليم پيامبر مىنمودند . تنها در سالهاى آخر زندگىاش بود كه براى جمعآورى كسانى را به ميان عشاير مىفرستاد .
لازم به ذكر است كه رسول الله - ص - توجه خاصى به عقايد و جنبههاى معنوى قضايا داشت . از اين رو براى گرفتن زكات اراضى و مواشى بر حسب موقعيتها در ارزيابى و اخذ ، شيوهها و روشهاى مختلف به كار مىبرد . در سال دهم هجرت كه نصابها معين شد . و بر آن اساس ، از زر و سيم و مواشى و از انواع مزروعات زكات مىگرفتند .
الحجاز في صدر الإسلام ( حجاز در صدر اسلام ) ( فارسى ) — صفحة 25
مساهمون: صالح أحمد العلي
ص٢٥