حدود هفتاد تن از آنها در بصره مكان گرفتند و حدود سيصد تن در كوفه .
آن گروه كثير از صحابه كه در حجاز ماندند ، همچنان به فعاليتهاى اجتماعى و اقتصادى و فكرى خود ادامه مىدادند . گرد خليفه را گرفته بودند و مورد مشورت قرار مىگرفتند . آراء و افكار آنها آميزهاى بود از تجاربى كه در حجاز كسب كرده بودند و تعديلاتى كه اسلام ارزانى داشته بود . و حاصل آن ، همان روح اسلامى بود كه بر پيكر دولت جديد دميده شده بود و آن را با چهرهء خاص خود آشكار ساخته بود .
مقام مردم حجاز در عصر اموى
در عصر امويان ، چون مركز خلافت از مدينه به دمشق منتقل شد ، چنان نبود كه مردم حجاز ارزش و مكانت و تأثير خود را از دست داده باشند ؛ زيرا خلفاى اموى ، خود از مردم حجاز بودند . معاويه ، مؤسس دولت اموى ، فرزند ابو سفيان ، زعيم مكه بود . و اين زعامت تا فتح مكه بر دوام بود . معاويه برادر ام حبيبه ، همسر پيامبر - ص - همانند شمارى از خلفا ؛ چون مروان بن حكم و پسرش عبد الملك و عمر بن عبد العزيز پيش از آن كه متصدى امر خلافت شوند ، سالها در حجاز فرمان رانده بودند . اين فرمانروايى سبب شده بود كه بر احوال مردم حجاز آشنايى كامل يابند و با جمعى از رجال و اكابر آن ديار ، رابطهء دوستانه برقرار كنند و از نظريات آنان ، كه در رهبرى امر خلافت مؤثر افتد ، سود برند . گذشته از اين شمارى از خلفاى اموى ، چه پيش از خلافت و چه در حين خلافت ، به حجاز مىآمدند . وجود خانهء كعبه و مراسم حج ، اين امتياز را براى حجاز فراهم آورده بود كه ديگر بلاد از آن محروم بودند . اين ديدارها - هر چند غرض اصلى از آنها به جاى آوردن حج بود - ولى موجب مىشد كه خلفا خود با مردم و اوضاع و احوال آن ديار از نزديك آشنا شوند . هر سال شمارى از رجال حجاز به دربار خلفاى دمشق مىرفتند .
اين آمد و شدها ، رابطهء ميان حجاز و دربار خلفاى اموى را عميقتر مىنمود . مسلما آراء و افكار و نظريات حجازيان در دمشقيان بىتأثير نبوده است . واقع اين است كه حتى كسانى كه خلفاى اموى را ، به سبب دور شدنشان از روح اسلام و تعاليم آن ، نكوهش كردهاند ، هرگز نگفتهاند كه آنان از حجاز بريده باشند .
در حجاز چند بار عليه دولت اموى شورشهايى پديد آمد ؛ مانند شورش مردم مدينه بر