حمراء گويند و كسى كه از جانب چپ آن به مشرق رود به حسناء مىرسد . « 1 »
رويثه در وادى جىّ واقع شده ، اسدى گويد كه جىّ داراى چند منزل است و دو چاه كه آب شيرين دارند . ( پايان ) رويثه در دامنهء كوه است . يك بار هم سيلى عظيم از كوه فرود آمد و مردمش را كه در خواب بودند با خود ببرد . وادى جىّ را متعشّى نيز گويند . كوه ورقان در آنجا پايان مىگيرد . « 2 »
در جىّ اماكنى است و دو دره به نام جبا و ثرا . آنها در پايين وادى جىّ باشند . راه حاجيان از آنجا مىگذرد . و در نزديكى آن رغام واقع شده .
برزه به چاه رويثه مىريزد . آب آن شيرين است . ابن سكّيت گويد : برزه نام دو شعبه است كه هر دو نزديك رويثهاند و در درج المضيق از يليل مىريزند . « 3 » برزه ناحيهاى است در فاصله سه روزه راه از مدينه . ميان آن و رويثه واقع شده ، در ديار بنى كنانه . ورقان ميان عرج و رويثه است . بين رويثه و روحاء اثايه و ثعال است . « 4 »
عرج
بكرى به هنگام وصف راه مكه و مدينه گويد : از رويثه به اثايه دوازده ميل است و از اثايه تا عرج و از آنجا تا سقيا هفده ميل و از آنجا تا ابواء نوزده ميل . « 5 » و نيز گويد : عرج قريهاى است مجتمع بر سر راه مكه و مدينه . ميان آن و رويثه چهارده ميل است و ميان رويثه و مدينه بيست و يك فرسخ در سه ميلى آن مسجد پيامبر است . از عرج تا سقيا هفده ميل است . گردنهء عرج در يازده ميلى رويثه است . ميان آن و عرج سه ميل فاصله است و آن مرز ميان تهامه و حجاز است . « 6 »
عرج قريهاى است مجتمع بر سر راه مكه از مدينه . از منابر فرع است . بلاد اسلم
هامش
( 1 ) - اعلاق النفيسه ، ص 178 .
( 2 ) - ياقوت ، ج 2 ، ص 182 ؛ سمهودى ، ج 2 ، ص 384 .
( 3 ) - بكرى ، ص 662 .
( 4 ) - الموطّأ ، ج 1 ، ص 255 و بكرى ص 106 ، ص 683 .
( 5 ) - ياقوت ، ج 2 ، ص 925 .
( 6 ) - بكرى ، ص 686 و ياقوت ج 3 ، ص 637 .