و در جاى ديگر گويد : مجد گفته : روحاء موضعى است از توابع فرع در حدود چهل ميلى مدينه . در صحيح مسلم آمده است كه در سى و شش ميلى آن و در كتاب ابن شبّه سى ميلى آن . ابو غسّان گويد كه ورقان در روحاء از مدينه چهار بريد فاصله دارد . و ابو عبيدهء بكرى گويد :
گور مضر بن نزار در روحاء است در فاصلهء دو شب راه از مدينه . ميانشان چهل و يك ميل است . اسدى در جاى ديگر گويد كه در سى و پنج يا سى و شش ميلى است . و گويد كه روحاء نام واديى است در ميان آن جايگاه فرود آمدن حجاج . پيش از اين در باب مسجد روحاء گفتيم كه از شرف در وادى روحاء روى در نشيب نهند . و پيامبر - ص - گفته است كه اين وادى از واديهاى بهشت است . « 1 »
يعقوبى گويد : روحاء از منازل مزينه است و بكرى در وصف آن گفته است كه روحاء قريهاى است جامع و با خانههاى به هم پيوسته . « 2 »
ابن رسته گويد : در روحا مردم هستند و بازارى كوچك دارد . آبش از چاههاست . در آنجا باز و شاهين فروشند . « 3 »
اسدى گويد : در روحاء آثارى است از رسول خدا - ص - و در آنجا دو قصر است و چاههاى بسيار . معروف به مروان . در نزديكى آن بركهاى است از هارون الرشيد و چاهى از عثمان بن عفّان . و بر سر آن چاه دولاب . سيلابهايش به بركهء آن مىرود و چاهى دارد معروف به چاه عمر بن عبد العزيز در وسط بازار . و چاهى دارد معروف به چاه واثق كه بدترين چاههاى آنجاست . عمق آن تا به آب برسد شصت ذراع است . « 4 »
سمهودى گويد : چاههاى آنجا متعدد بوده است ولى امروز جز يك چاه باقى نمانده است . و در جاى ديگر گويد : در آنجا بركهاى است كه براى حاجيان پرآب مىشود ، معروف به بركهء طار . شايد او آن بركه را كنده و برايش موقوفات ترتيب داده است . بكرى گويد : سجسج چاهى است در روحاء . « 5 »
روحاء محاذى اشعر است و اشعر در جانب ديگر است و در سمت راست ورقان سياله
هامش
( 1 ) - سمهودى ، ج 2 ، ص 166 .
( 2 ) - البلدان ، ص 324 .
( 3 ) - اعلاق النفيسه ، ص 178 .
( 4 ) - سمهودى ، ج 2 ، ص 314 .
( 5 ) - بكرى ، ص 958 ، ص 427 و سمهودى ج 2 ، ص 314 و ج 2 ، ص 168 .