اسدى گويد : آن كوه كه در سمت چپ است و مشرف است بر چشمهء قشيرى ، آن را قدس نامند . اول آن عرج است و آخر آن ، آن سوى فلق . ياقوت از محمد بن هيصم المرى روايت كند كه او از مشايخ مزينه شنيده است كه صدر العقيق آبى است كه در مكانى ميان قدس و پيش از حرّه در عقيق مىريزد . « 1 »
و سرّ نزديك كوه قدس است . « 2 »
مزينه كوههاى رضوى ، قدس و آره و آنچه را كه پشت آنهاست در تصرف دارد . « 3 »
در نزديكى قدس قهر واقع شده . ابو زياد گويد : قهر در بخشهاى پايينى حجاز است ، در نزديكى نجد و پيش از طائف . قهر در كنار وادى طلخام و حزور و قبر است .
عرّام گويد : در جانب چپ راه ، مقابل قدس اسود كوهى است بس بلند كه آن را آره گويند . از اطراف آن چشمهها جارى است و از هر چشمهاى قريهاى آب مىخورد . از آن جمله قريهاى است بس آبادان كه آن را فرع گويند . فرع از آن قريش و انصار و مزينه است . و نيز در آنجاست امّ العيال ، قريهاى است از صدقات فاطمه دخت رسول اللّه - ص - و در آنجا قريهاى به نام مضيق و نيز قريهاى است موسوم به محضه و قريهاى به نام وبره و قريهاى به نام خضره و قريهاى به نام عفوه . اين قريهها از همه طرف آره را در ميان گرفتهاند . در همهء اين قريهها نخلها و كشتههاست . در سه مرحلهاى سقيا واقع شده . در جانب چپ آن مشرق است و وادى آن در ابواء مىريزد ، سپس در ودّان و آن قريهاى است از امهات قراء از آن صخر و كنانه و غفار و فهر و قريش . از قراء آن نيز طريفه است . طريفه قريهء بزرگى نيست . بر ساحل درياست . نام وادى آره حقل است و قريه كه آن را ولعان گويند . ولعان نزديك به آره است .
سقيا
منزل اصلى در جانب عرج سقيا است و آن حد حجاز است از سمت تهامه . فاصلهء آن از عرج هفده ميل است و از ابواء نوزده ميل و از رويثه ده فرسخ و از فرع نوزده ميل . « 4 »
هامش
( 1 ) - سمهودى ، ج 2 ، ص 395 .
( 2 ) - ياقوت ، ج 4 ، ص 880 و بكرى ص 323 .
( 3 ) - ياقوت ، ج 3 ، ص 76 .
( 4 ) - ياقوت ، ج 4 ، ص 940 و سمهودى ج 2 ، ص 390 .