ميلى جار و سى و دو ميلى ينبع . « 1 »
در سه ميلى روحاء و در آخر وادى آن از طرف جنوب و به طرف غربى كوه ، مسجد المنصرف واقع شده و آن از مساجد پيامبر - ص - است . پيامبر در اين مساجد نماز گزارده . اين مسجد بعدها مسجد الغزاله نام گرفت . اين مسجد بعدا ويران شد . چنان كه در زمان مطرى ؛ يعنى در قرن ششم جز طاق و زنجيره ، از آن باقى نمانده بود . ولى خرابى رو به فزونى نهاد به گونهاى كه در زمان سمهودى جايى باقى نمانده بود . « 2 »
مطرى گويد : چون كسى نزد مسجد معروف به مسجد الغزاله باشد راه مكه در جانب چپ اوست ، اگر رو به قبله ايستاده باشد . اين راه در قديم معمور بوده است . پس به سقيا مىرسند ، آنگاه ثنيهء هرشى و آن راه انبياء است . امروز در آنجا مسجدى كه معروف باشد وجود ندارد غير از مسجد ذو الحليفه . سمهودى مىافزايد كه سبب ويران شدن اين مساجد اين بود كه حجاج راه خود را دگرگون كردند . بدينگونه كه از راه روحاء بر باديه گذشتند سپس به مضيق الصّفراء و از آنجا به بدر رفتند . كسانى كه از راه قديم رفتهاند به من گفتند كه هنوز بسيارى از مساجد بر پاى است . « 3 »
رويثه
رويثه از منازل مهم پيوسته به روحاء است و مسافت ميان آن سيزده ميل يا شانزده ميل است به قول اسدى . و بيست و چهار ميل به روايت بكرى . ميان مرج و روحاء ، متعشّى است . « 4 »
رويثه قريهاى است مجتمع كه مسكن جهينه است . « 5 » در آنجا مردمى از فرزندان عثمان بن عفّان و مردم ديگرى از اعراب زندگى مىكنند . در آنجا آبشخورى است كه در ايام حجّاج آباد شده و چند بركه . و نيز آبى است كه آن را احساء گويند . اسدى در وصف آن گويد كه در رويثه نه چاههايى است و نه حوضهايى و نيز گويد كه كوه مشرف بر آن و خانههاى آن را
هامش
( 1 ) - سمهودى ، ج 2 ، ص 331 .
( 2 ) - بكرى ، ص 184 .
( 3 ) - سمهودى ، ج 1 ، ص 168 ، 169 .
( 4 ) - ياقوت ، ج 1 ، ص 925 ، ج 2 ، ص 875 و سمهودى ج 2 ، ص 316 .
( 5 ) - بكرى ، ص 38 .