بنى لحيان است فرود آمد . غران واديى است ميان امج و عسفان يا بلدهاى كه آن را سايهء غران گويند . « 1 »
از اماكنى كه ميان مكه و مدينه است و ابن اسحاق از آن در غزوات پيامبر نام برده ، ودّان است و آن غزوهء ابواء است و خرّار در سرزمين حجاز و سفوان از ناحيهء بدر و حمراء الاسد و آن در هشت ميلى مدينه است و نيز رجيع كه آبى است از آن هذيل در ناحيهء حجاز . بر صدر الهدأه ، و مريسيع از ناحيهء قديد تا ساحل و بقعاء كه آبى است در حجاز كمى بالاتر از نقيع . « 2 »
ملاحظه مىشود كه ابن اسحاق ابعاد اين منازل را جز حمراء الاسد ياد نكرده و فقط در آنجاست كه مىگويد كه فاصلهاش از مدينه چه مقدار است .
ابن سعد به هنگام ذكر غزوات پيامبر ، از چند منزل كه ميان مكه و مدينه واقع شدهاند ، ياد مىكند و در بيان موقعيت آنها معلومات كافى به دست مىدهد .
حمراء الاسد را ياد مىكند و مىگويد در ده ميلى مدينه است . از راه عقيق در جانب چپ ذو الحليفه . « 3 »
هده در هفت ميلى رجيع است و در هفت ميلى عسفان .
مريسيع ميان آن و فرع نزديك به يك روز راه است و ميان فرع و مدينه هشت بريد .
ذو العشيره از آن بنى مدلج است در ناحيهء ينبع . ميان ينبع و مدينه نه بريد فاصله است .
بطن عزن ، ميان آن و عسفان پنج ميل است .
از منازل اين راه و فواصل آنها با يكديگر ، بعضى از مؤلفان مشهور كتب مسالك و ممالك و جغرافيا سخن گفتهاند ؛ مثلا ابن خردادبه جاده مدينه را چنين وصف مىكند :
از مدينه تا شجره كه ميقات اهل مدينه است ، شش ميل است سپس تا ملل كه در آنجا چاههايى است ده ميل مىباشد . سپس تا سياله كه در آنجا نيز چاههايى است ، نه ميل سپس تا رويثه كه در آنجا بركههاى آب است سى و چهار ميل ، سپس تا سقيا كه در آنجا نهرى جارى است و بستانى ، سى و شش ميل از آنجا تا ابواء كه در آنجا چاههاست بيست و نه ميل ، سپس تا جحفه كه از سرزمين تهامه است و در آنجا چاهها است و در هشت ميلى دريا و ميقات
هامش
( 1 ) - سيرة ابن هشام ، ج 3 ، ص 321 .
( 2 ) - سيرة ابن هشام ، ج 3 ، ص 336 .
( 3 ) - ابن سعد ، ج 2 ، ص 35 .