مىگذشت نصب نمايد . « 1 » از اين امر فهميده مىشود كه :
ابو العباس از قادسيه تا زباله قصرهايى بنا كرده است و چه بسا تا مكه .
ابو جعفر هم منازلى احداث كرده .
پيش از مهدى ، در راه مكه بركهها و علاماتى بوده كه نمىدانيم آيا در زمان ابو العباس ساخته شده ، يا در زمان ابو جعفر ، يا پيش از آنها . « 2 »
مهدى قصرهايى ساخت وسيعتر از قصرهاى ابو العباس ، و قصرهاى ابو جعفر را به حال خود گذاشت . ميلها و بركهها را تجديد بنا كرد و چاهها در كنار آبگيرها حفر نمود .
در سال 166 مهدى فرمان داد كه ميان مدينة الرسول و يمن بريد روان شود و استرها و اشترانى چند را در آنجا به كار گماشت و پيش از اين در آن راه بريدى نبود و متوكل فرمان داد كه نشانهها و ميلهايى در راه ثنيّه هرشا نصب كنند .
اين راه را با پيامبر - ص - رابطه بود . به هنگام هجرت آن راه را پيموده بود و نيز براى برگزارى عمره كه نتيجهء صلح حديبيّه بود از آن راه به مكه رفته بود . همچنين براى فتح مكه و نيز براى چند غزوه و سريّه با قبايلى كه در آن مناطق بودند ، همان راه را سپرده بود . و مؤلفان سيره ، از آن فراوان ياد كردهاند . بايد به كتبى كه موسى بن عقبه و ابن اسحاق و واقدى در تاريخ صدر اسلام و سيرهء نبوى نوشتهاند مراجعه كرد .
موسى بن عقبه در نگارش تاريخ خود به عبد الله بن عمر متكى است . او از هفت موضع در راه ميان مكه و مدينه ياد مىكند كه پيامبر - ص - در آنها نماز گزارده است . « 3 » موسى بن عقبه آنها را دقيقا وصف كرده ولى از چند موضع ديگر نام نبرده است .
ابن اسحاق راه هجرت و راه بدر را وصف كرده و منازل مهمّ بين راه را برشمرده است . « 4 » و چون پيامبر - ص - به هنگام هجرت از مكه به مدينه ، از راه معروف و مألوف نيامده ، ابن اسحاق همهء آن اماكن و منازل ناشناخته و نامعروف را شناسانده است .
ابن سعد منازل ميان بدر و مدينه را برشمرده و وصف كرده است . آنجا كه مىگويد :
ميان بدر و مدينه هشت بريد و دو ميل است . پيامبر - ص - براى رسيدن به بدر از
هامش
( 1 ) - سمهودى ، ج 2 ، ص 172 .
( 2 ) - طبرى ، ج 3 ، ص 517 .
( 3 ) - طبرى ، ج 3 ، ص 517 .
( 4 ) - سيرة ابن هشام ، ج 2 ، ص 140 به بعد .