زندگى مىكردند كم كم به شهر روى آورده بودند .
در كتابها از توجه وليد بن عبد الملك ، به گونهاى خاص ، به امر راه حجاز حكايت شده است . واقدى از صالح بن كيسان نقل مىكند كه وليد به عمر بن عبد العزيز والى مدينه نوشت كه راه عبور از گردنهها را آسان سازد و در مدينه چاهها حفر كند و به ديگر شهرها نيز چنين فرمانهايى فرستد . نيز وليد به خالد بن عبد الله چنين نامهاى فرستاد . « 1 »
مداينى گويد كه وليد در نزد مردم شام ستوده بود ؛ زيرا چند مسجد بنا كرد ؛ مانند مسجد دمشق و مسجد مدينه و چند مناره برآورد . « 2 »
يكى از نشانههاى اهتمام خلفا به راهها ، نصب ميلهايى است بر سر جادهها . قلقشندى گويد : وليد نخستين كسى بود كه در راهها ميلها نهاد . « 3 »
كلينى از ابو عبد الله روايتى مىكند كه از آن برمىآيد : امويان به گذاشتن نشانهها در راههاى اطراف مدينه اهتمام داشتند . « 4 »
شايد مراد از اطراف مدينه ، راه بين مدينه و مكه هم باشد . سپس بنى عباس آن آثار را برافكندند ولى بار ديگر از عمل آنان متابعت نمودند .
طبرى گويد : در سال 134 از كوفه تا مكه منارهها و ميلها نصب شد « 5 » و نيز گويد كه در سال 161 مهدى عباسى دستور داد در راه مكه قصرها ( يا كاروانسراها ) بسازند . از آن گونه كه ابو العباس از قادسيه تا زباله بنا كرده بود . و بر قصور ابو العباس در افزود و منازل ابو جعفر را به حال خود رها كرد . همچنين فرمان داد تا آبگيرها در هر جاى كه آبشخور ضرورت داشت بساختند و ميلها و بركهها را تجديد بنا كرد و در كنار آبگيرها چاهها حفر نمود . يقطين بن موسى عهدهدار اين امور مىبود و تا سال 171 همچنان بر سر كار بود . جانشين او برادرش ابو موسى بود ، « 6 » متوكل به او دستور داد كه علامات و ميلهايى در راهى كه از گردنه هرشا
هامش
( 1 ) - طبرى ، ج 2 ، ص 1296 .
( 2 ) - طبرى ، ج 2 ، ص 1271 .
( 3 ) - مظاهر الاناقه ، ج 1 ، ص 126 .
( 4 ) - كافى ، ج 3 ، ص 432 .
( 5 ) - طبرى ، ج 3 ، ص 82 .
( 6 ) - طبرى ، ج 3 ، ص 487 .