5 - تجارت : ظهور امپراتورى اسلامى به نشر امنيت و صلح پرداخت . مرزهاى بين ممالك را كه از مشكلات كار تجارت بود ، از ميان برداشت و فعاليت بازرگانى را افزايش داد .
حجاز به سبب علاقهء مردمش به بازرگانى ، يكى از مراكز مهم اقتصادى شد ؛ زيرا از هر سوى ، ثروتها به حجاز گسيل شد . سطح زندگى مردم بالا رفت و اسراف و تبذير در هزينه و رفاه فزونى گرفت . كالاها از اقاليم مختلف عالم به حجاز سرازير مىشد . بخصوص توليدات صنعتى و زراعى خراسان و خاور دور و اقاليم ديگر آن نواحى ، به حجاز مىآمد . اين امور سبب مىشد كه مسألهء راه يكى از مسائل مبرم حكام باشد ؛ زيرا بسيارى از بازرگانان هم با حاكمان ارتباط نزديك داشتند و در وادار ساختنشان به راهسازى مؤثر بودند .
2 - راه ميان مكه و مدينه در قرون اوليهء اسلامى
ترديدى نيست كه راه ميان مكه و مدينه از مهمترين راهها است در صدر اسلام ، كه از حجاز مىگذرند . زيرا دو شهر مقدس را به هم مىپيوندند و علاوه بر كسانى كه به كار تجارت اشتغال دارند ، هر سال هزاران تن زائران مرقد رسول الله - ص - و حجاج حرم امن الهى در آن آمد و شد مىكنند . همچنين در اين ترديدى نيست كه شمار كثيرى از روندگان و آيندگان آن ، از علما و يا از كسانى هستند كه دوست دارند از اماكن بين راه ، راهى كه رسول اللّه - ص - بارها پيموده است ، اطلاع يابند . پيامبر به هنگام هجرت از اين راه به مدينه آمد و بارها در حج و غزوات خود در آن گام زده بود . پس رابطهء پيامبر با اين راه ، مسافران را برمىانگيخت كه در شناخت وجب به وجب آن اهتمام ورزند . و تحقيق كنند كه آن حضرت در كجاها فرود مىآمده و در كجاها نماز مىگزارده و بر كدام كوه و آب گذشته است .
اهميت دينى كه راه بين مكه و مدينه از آن برخوردار بود ، سبب شد دربارهء اماكنى كه به نحوى به پيامبر ارتباط پيدا مىكرده ، بسيار بنويسند و نامهاى آن اماكن را كه فراوان هم هستند ثبت كنند . اين امر خود براى كسانى كه مىخواهند در آن زمينه تتبع كنند ، بويژه به سبب تحولاتى كه در طول تاريخ در آنها به وقوع پيوسته ، مشكلاتى پيش آورده است . البته چيزى كه اين دشواريها را تخفيف مىدهد ، اين است كه بسيارى از اين منازل يا بر سر چاهها بوده يا در دل واديها يا بر سر جادهها ؛ به عبارت ديگر عوامل جغرافيايى ، بخصوص در مسيرى