بركات فراوان . « 1 »
آب صفرا همه از چشمههاست . آبش به ينبع رود ؛ از جملهء آن چشمهها عين خرما است ، از آن حكم بن نظلة الفقارى . « 2 »
صفراء قريهاى است داراى كشتزارها . در آنجا دو دژ است معروف به توأمين . و دژى معروف به حسنيه و ديگر معروف به جديد . همچنين دژها و قريههاى پراكنده . آنجا سرزمين كنانه است سپس به جهينه و انصار بنى فهر و نهد تعلق گرفت . ابو رهم صحابى در آنجا منزل داشت . « 3 »
صفراء و اعمال آن از فرع و نواحى آن است . در شمال غربى آن وادى ذفران است كه سيلابهاى آن بدان مىريزد و نيز حنّان است كه تپهاى است چون كوه . در بئر ذفران در زمان سمهودى مسجدى بوده كه مردم بدان تبرك مىجستهاند . اين مسجد در طرف چپ مردمى بود كه به ينبع مىرفتند . از گچ ساخته كمى بالاتر از جاده . مسافران براى تبرك در آن نماز مىگزاردند . در نزديكيهاى آن خانهاى نبود . جلوش قبرى كهن بود در بنايى محكم . ممكن است قبر عبيدة بن حارث بن عبد المطلّب باشد . « 4 » ابن سعد گويد : عبيده در ذات اجذال در تنگهاى در فرود عين الجدول به خاك سپرده شده . از سخن او برمىآيد كه ذات اجذال نزديك ذفران است . « 5 »
در حوالى صفراء قنان و ضعاضع كوچك است . همچنين گرداگرد آن كوههايى است و بارزترين آنها دو كوه مسلح و مخرئ است . هر دو از آن بنى النار ، بطنى از غفار است . از اماكن آنها ارابن است . نام منزلى است بر نقامبرك . از كوه جهينه تا تنگهء صفرا در نزديكى مدينه و در نزديكى مبرك مناخ است .
ميان صفراء و ينبع كوه نطع واقع شده . كوهى است سياه مشرف بر غور در طرف چپ ينبع ، از آن جهينه و متصل به نصع غارب كه نام موضعى است .
هامش
( 1 ) - ياقوت ، ج 3 ، ص 399 و سمهودى ج 2 ، ص 335 .
( 2 ) - ياقوت ، ج 2 ، ص 426 و ج 3 ، ص 130 .
( 3 ) - ابن سعد ج 1 تا ج ، ص 180 .
( 4 ) - سمهودى ، ج 2 ، ص 426 و ج 3 ، ص 130 .
( 5 ) - ابن سعد ، ج 1 تا 3 ، ص 35 .