است . و از آنجا تا اثيل يك منزل است و از اثيل تا بدر دو ميل راه است . « 1 »
ياقوت در اين باب همان نص ابن سعد را نقل كرده و افزوده است كه اجذال منزل پنجم است براى كسى كه مىخواهد به مدينه رود و معلاة جايى است ميان مكه و بدر . ميان آن و بدر اثيل است . و ذواثيل واديى است با نخلستانهاى بسيار ميان بدر و صفراء . از آن فرزندان جعفر بن ابيطالب . شايد اين اختلافات بدان سبب باشد كه اين راه پس از رسول خدا متروك مانده است .
بكرى و ياقوت اماكنى را كه ابن اسحاق در فاصلهء ميان بدر و مدينه برشمرده در پارهاى جاهاى كتابشان ياد كردهاند . در باب نازيه ياقوت گويد كه آن عين ثرّه است در راه مكه به مدينه ، نزديك صفراء و به مدينه نزديكتر است و از مضافات مدينه است . « 2 »
عرّام گويد چون از نازيه بگذرى به آبى مىرسى آن را هدجيه گويند . در آنجا سه چاه است ولى مزارع و نخل درختى نيست . زمينهايى است به طول سه فرسخ . از آن بنى خفاف است . ميان دو ريگستان سياه . آبشان گوارا نيست . بيشترين روئيدنى كه در آنجاست شور گياه است و از آنجا در سه ميلى به سوارقيّه رسند . « 3 »
اما رحقان ، بكرى گويد : نزديك مدينه است ميان نازيه و صفراء . رسول خدا در مسير بدر از آنجا گذشت . ياقوت به همين اكتفا كرده كه رسول خدا به هنگام رفتن به بدر از آنجا گذشت . « 4 »
اما مضيق ( تنگه ) مراد از آن مضيق الصّفراء است . جايى است مشهور و ما باز هم دربارهء آن سخن خواهيم گفت .
اما اصافر ، ياقوت گويد : گردنهاى است كه رسول خدا به هنگام رفتن به بدر از آن عبور كرد . كوهى است نزديك منشد . « 5 »
و گويند كه شبه مكانى است ميان اصافر و بدر . رسول الله به هنگامى كه عازم غزوهء بدر بود از آنجا گذشت .
صفراء در واديى است ميان كوهها ، داراى نخلستانها و چشمهسارها . با نخل و مزارع و
هامش
( 1 ) - ياقوت ج 1 ، ص 524 ، 525 ، 784 ، ج 3 ، ص 214 و ج 4 ، ص 663 .
( 2 ) - ياقوت ، ج 4 ، ص 956 .
( 3 ) - ياقوت ، ج 7 ، ص 956 .
( 4 ) - ياقوت ، ج 2 ، ص 1768 .
( 5 ) - بكرى ، ص 462 ، 1269 .