بيت من الآداب اضحى نصفه * خربا و باقى النّصف منه سيخرب
از آثار اوست : الكامل فى الادب ، كه مشهورترين كتابهاى اوست ؛ و المقتضب فى النحو و آن بزرگترين مصنفات اوست و نفيسترين آنهاست جز اينكه كس از تأليفات او منتفع نشده ؛ ديگر از آثار اوست : الروضه ، و المدخل فى كتاب سيبويه ، و كتاب الاشتقاق و كتاب المقصور و الممدود و كتاب المذكر و المؤنّث و معانى القرآن ، كه به الكتاب التام معروف است ؛ و كتاب الخطّ و الهجاء ، و كتاب الانواء و الازمنة ، و كتاب احتجاج القرّاء ، و اعراب القرآن ، و كتاب الحروف فى معانى القرآن تا سورهء طه ، و كتاب صفات الله جلّ و علا ، و كتاب العبارة عن اسماء الله ، و شرح شواهد كتاب سيبويه ، و كتاب الرّد على سيبويه ، و معنى كتاب الاوسط للاخفش ، و كتاب الزيادة المنتزعة من كتاب سيبويه ، و معنى كتاب سيبويه ، و كتاب الحروف ، و كتاب المدخل فى النحو ، و كتاب الاعراب ، و كتاب التصريف ، و كتاب العروض ، و كتاب القوافى ، و كتاب البلاغة ، و الرسالة الكامله ، و الجامع ، كه تمام نشده ، و قواعد الشعر ، و كتاب ضرورة الشعر ، و كتاب الفاضل و المفضول ، و الرياض المونقة ، و كتاب الوشى ، و كتاب شرح كلام العرب و تخليص الفاظها و مزاوجة كلامها و تقريب مبانيها ، و كتاب الحثّ على الادب و الصّدق ، و ادب الجليس ، و كتاب الناطق ، و كتاب الممادح و المقابح ، و كتاب اسماء الدواهى عند العرب و كتاب ما اتفقت الفاظه و اختلفت معانيه فى القرآن و كتاب التعازى و كتاب قحطان و عدنان ، و طبقات النحويين البصريين و اخبارهم و جز اينها . .
1138 - محمد بن يوسف بن عمر كفرطابى [ 1 ]
ابو عبد الله نحوى ، در شيراز مىزيست . از ابو السّمح حنبلى سماع حديث كرد و كتاب بحر النحو را در ردّ بسيارى از اصول نحويان نوشت . و نيز كتاب نقد الشعر و كتاب غريب القرآن . در رمضان سال 453 در گذشت . .
1139 - ابو محمد ترسابادى نحوى [ 2 ]
با كتاب سيبويه نيك آشنا بود و مسائل اخفش را نيك مىدانست . سپس رهسپار عراق
هامش
[ 1 ] الوافى 5 : 247 ، بغية الوعاة 1 : 285 .
[ 2 ] بغية الوعاة 1 : 290 .