در علم تفسير سر آمد بود . از ابن عون الله و ابن بطّال و ابن زرب و جز ايشان ادب فرا گرفت . و نزد ابن ابى زيد قيروانى فقه آموخت و تأليفاتش را نزد او خواند . سپس به مصر رفت و از حافظ عبد الغنى و جوهرى و غير آن دو اخذ دانش كرد ، و به اندلس بازگرديد و قضاى بلنسيه و ديگر شهرها را بر عهده گرفت . در فتنهء بربر از آنجا بيرون آمد و در سرقسطه اقامت گزيد تا در سال 410 وفات كرد .
از آثار اوست : كتاب الخطب و الخطباء ، در دو مجلّد و البشرى فى تعبير الرؤيا ، در ده مجلد ، و الانباء بمعانى الاسماء ( اسماء الله تعالى ) ، و الاستنباط لمعانى السّنن و الاحكام ، در چند سفر و التعريف برجال الموطّأ ، و جز اينها . .
1135 - محمد بن يحيى بن سعادة [ 1 ]
ابو عبد الله مرسى ، عالم به تفسير و حديث و كلام ، خطيبى حاذق و عارف به فنون ادب بود . از ابو على صدفى و ابو بكر بن عربى و ابو الوليد بن رشد و ابو بحر اسدى و غير ايشان اخذ دانش كرد . در مرسيه عهدهدار امر قضا و شورا بود . سپس به شاطبه رفت و در آنجا اقامت گزيد . در رمضان سال 496 در مرسيه زاده شد و در دههء آخر ذو الحجّهء سال 564 در مرسيه در گذشت . از تصانيف اوست : شجرة الوهم المرقّية الى ذروة الفهم و فهرست اسماء الشيوخ . .
1136 - محمد بن يحيى بن عبد الله بن عباس [ 2 ]
عباس ، فرزند محمد بن صول ، كاتب معروف به صولى بود . نياى او محمد بن صول ترك يكى از داعيان بنى عباس بود . ابو بكر در بغداد زاده شد و در آنجا پرورش يافت . از شاگردان تغلب و مبرّد و ابو داود سجستانى بود . ابو عبد الله مرزبانى كاتب و اخبارى از او فرا گرفت . وى اخبارى و اديب و كاتب بود . از نديمان خلفا بود . منادمت مكتفى و راضى و مقتدر را داشت . در بازى شطرنج يگانهء روزگارش بود . تا آنجا كه گويند كه او واضع شطرنج
هامش
[ 1 ] بغية الملتمس ( رقم : 308 ) ، التكملة : 505 ، معجم اصحاب الصدفى : 183 ، عبر الذهبى 4 : 193 ، سير الذهبى 20 : 508 ، الوافى 5 : 250 ، الديباج المذهب 4 : 218 ، بغية الوعاة 1 : 277 ، نفح الطيب 2 : 158 .
[ 2 ] معجم الشعراء : 431 ، الفهرست : 167 ، تاريخ بغداد 3 : 427 ، الانساب 8 : 110 ، نزهة الالباء : 188 ، المنتظم 6 : 359 ، انباه الرواة 3 : 233 ، ابن خلكان 4 : 356 ، عبر الذهبى 2 : 241 ، سير الذهبى 15 : 301 ، الوافى 5 : 190 ، مرآة الجنان 2 : 319 ، البداية و النهاية 11 : 219 ، لسان الميزان 5 : 427 ، النجوم الزاهرة 3 : 296 ، الشذرات 2 : 339 .