يا عنق الإبريق من فضّة * و يا قوام الغصن الرّطب
هبك تجافيت و اقصيتنى * تقدر أن تخرج من قلبى ؟
از آثار اوست : كتاب خطط مصر و نيز كتابى چند در نحو و كتاب الناسخ و المنسوخ .
اينها آثارى بود كه من از آنها آگاه بودم . .
1012 - محمد بن جرير بن يزيد طبرى [ 1 ]
ابو جعفر ، محدّث و فقيه و مقرى و مورّخ معروف و مشهور . چنان كه ابو بكر خطيب آورده در روز شنبهء چهار روز باقى مانده از شوال سال 310 وفات كرد و بامداد روز يكشنبه در خانهاى در رحبة يعقوب به خاك سپرده شد . هنوز رنگ موى محاسنش تغيير نكرده بود .
ولادتش در اوائل سال 225 بود يا در سال 224 . طبرى رنگى تيره داشت و چشمانى درشت و سياه و پيكرى لاغر و قامتى بلند و زبانى فصيح .
گويند كه او را شب هنگام به خاك سپردند از بيم عوام . زيرا به تشيّع متهم بود . ولى خطيب گويد كسى را بر جنازهاش دعوت نكردند ، ولى مردم بسيارى كه شمار آنها را خدا مىداند گرد آمدند و چند ماه شب و روز بر قبر او نماز خواندند و جماعتى از اهل ادب او را مرثيه گفتند .
خطيب گويد كه از محمد بن عبد الملك بن ابى الشّوارب و احمد بن منيع بغوى و احمد بن حميد رازى و ابو همّام وليد بن شجاع و ابو كريب محمد بن العلاء و شمار ديگر از علماى عراق و شام و مصر علم آموخت و احمد بن كامل قاضى و جماعتى ديگر از او روايت كردهاند . در بغداد اقامت جست و تا زمان وفات در آنجا بود . وى يكى از ائمهء علما بود كه به سخن او حكم مىكردند و به سبب معرفت و فضلش به رأى او رجوع مىنمودند . از علوم چيزهايى گردآورد كه هيچ يك از معاصرانش را گردآورى آنها ميسر نگرديده بود . حافظ و عارف به قرآن بود و بصير به معانى آن و فقيه به احكام قرآن و عالم
هامش
[ 1 ] الفهرست : 291 ، تاريخ بغداد 2 : 162 ، طبقات الشيرازى : 93 ، المنتظم 6 : 170 ، انباه الرواة 3 : 89 ، ابن خلكان 4 : 191 ، تذكرة الحفاظ : 710 ، سير الذهبى 14 : 267 ، عبر الذهبى 2 : 146 ، ميزان الاعتدال 3 : 498 ، الوافى 2 : 284 ، مرآة الجنان 2 : 260 ، طبقات السبكى 3 : 120 ، البداية و النهاية 11 : 145 ، طبقات ابن الجزرى 2 : 106 ، لسان الميزان 5 : 100 ، النجوم الزاهرة 3 : 205 ، طبقات المفسرين : 30 ، طبقات الداودى 2 : 106 ، الشذرات 2 : 260 ، المقفّى 5 : 481 .