بزرگان حكما و ائمه بود . قضا را در خدمت تاج الملك ، كه پس از نظام الملك به وزارت رسيد ، به اصفهان آمد . در طالع خود حوادث هولناكى را ديد . پس در خانه به روى خود بربست ولى او را از خانه بيرون كشيدند و به غلط كشتند و پيكرش را به آتش كشيدند .
اين قضاى خداوندى بود و كس نتوانست آن را وا پس راند . از اوست [ 1 ] :
دعاك الربيع و ايّامه * الا فاستمع قول داع نصوح
يقول اشرب الرّاح ورديّة * ففى الرّاح يا صاح روح و روح
و غنّى البلابل عند الصّباح * لأهل الشّراب الصّبوح الصّبوح
از آثار اوست : كتاب التصريف ، كه كتابى مجدول است و كتابى در نحو و كتابى در مخروطات و هندسه و غير آنها . .
987 - محمد بن احمد بن عبد الباقى بن منصور [ 2 ]
معروف به ابن الخاضبه ، حافظ و عالم . بنا بر آنچه از مذيّل نقل كردهام ، به خط ابو سعد سمعانى در ماه ربيع الاول سال 489 درگذشته است . و در مقبرهء اجمه ، متصل به باب ابرز به خاك سپرده شد . ابو سعد سمعانى گويد : وى حافظ قرآن بود و مدتى درس قرآن و فقه مىداد . در بغداد به قرائت صحيح و نقل مستقيم مشهور و معروف بود . با اين همه ، صالح و پرهيزگار و ديندار بود . در مكه و شام و عراق سماع كرد و ، بيش از همه ، در بغداد از ابو بكر احمد بن على خطيب و اصحاب ابو طاهر مخلص و ابو حفص كتّانى و عيسى بن على وزير و طبقهء ايشان آموخت . پيش از آنكه از او روايت كنند مرگش در ربود .
هامش
[ 1 ] بهار و روزهاى بهارى تو را فرا مىخوانند . نداى منادى نيكخواه را بشنو . مىگويد شراب سرخ بنوش كه در شراب هم راحت تن است و هم مايهء جان . بلبلان هنگام صباح بادهنوشان را ندا مىدهند كه صبوحى بزنيد صبوحى بزنيد .
[ 2 ] سؤالات الحافظ السلفى : 102 ، المنتظم 9 : 101 ، عبر الذهبى : 325 ، سير الذهبى 19 : 109 ، ميزان الاعتدال 3 : 465 ، تذكرة الحفاظ 4 : 1224 ، المستفاد من ذيل تاريخ بغداد : 5 ، الوافى 2 : 89 ، لسان الميزان 5 : 75 ، طبقات الحفاظ : 448 ، الشذرات 3 : 393 .