877 - عمرو بن كر كره [ 1 ]
ابو مالك الاعرابى ، در باديه علم آموخت و در شهر توانگر شد . او از موالى بنى سعد و راويهء ابو البيداء بود . گويند لغات زبان عربى را از بر داشت . بر مذهب بصريان بود . جاحظ مىگويد كه او مىپنداشت كه توانگران در نزد خداوند گرامىتر از فقرايند . مىگفت :
فرعون در نزد خدا گرامىتر از موسى است . غذاى داغ را كه ديگران نمىتوانستند خورد ، مىخورد و به او آسيب نمىرسانيد . كتابهايى تصنيف كرد ، از آن جمله بود كتاب خلق الانسان و كتاب الخيل .
ابو طيب لغوى در كتاب مراتب النحويين گويد : ابن مناذر مىگفت : اصمعى به ثلث لغات پاسخ مىداد و ابو عبيده به نصف آنها و ابو زيد به دو ثلث و ابو مالك به همهء آنها . .
878 - عنبسة بن معدان الفيل [ 2 ]
نحو را از ابو الاسود آموخت . از كسانى كه نحو آموختند كسى را مهارت از او بيش نبود .
اما در اينكه او را معدان الفيل مىناميدند ، محمد بن عبد الملك تاريخى گويد : زياد بن ابيه را ماده فيلى بود كه در هر روز ده درهم راتبه داشت . مردى از اهل ميسان آمد به نام معدان و گفت : آن را به من دهيد من به جاى شما هزينهء آن را بر عهده مىگيرم و ده درهم در هر روز به شما مىدهم . ماده فيل را به او دادند ، او ثروتمند شد و قصرى بنا نمود و صاحب فرزندى شد به نام عنبسه كه رواى اشعار شد و مردى ظريف و فصيح بود . شعر جرير و فرزدق را روايت مىكرد و به بنى ابى بكر بن كلاب انتساب داشت . فرزدق را گفتند : مردى است از بنى ابى بكر بن كلاب كه شعر جرير را روايت مىكند و او را بر تو برترى مىنهد و وصف او بگفتند . گفت : مردى از بنى ابى بكر بن كلاب بدين صفت نمىشناسم . او را به من نشان دهيد . نشان دادند . گفت : اين ابن معدان ميسانى است ، سپس قصهء او حكايت كرد .
هامش
[ 1 ] الفهرست : 49 ، طبقات الزبيدى : 157 ، تاريخ ابى المحاسن : 216 ، اخبار النحويين البصريين 2 : 360 ، الوافى للصفدى ( خ ) ، بغية الوعاة 2 : 233 ، اشارة التعيين : 246 .
[ 2 ] ترجمة عنبسة فى طبقات الزبيدى : 29 30 ، مراتب النحويين : 19 ، اخبار النحويين البصريين : 23 - 24 ، تاريخ ابى المحاسن : 159 ، نور القبس : 23 ، انباه الرواة 2 : 381 ، نزهة الالباء : 6 - 7 الوافى الصفدى ( خ ) ، بغية الوعاة 2 : 233 ، اشارة 2 لتعيين : 246 .