دبيران مأمون ، اهل فضل و براعت و شعر . جهشيار مىگويد كه مسعده هم از موالى خالد بن عبد الله القسرى بود و هم دبير خالد . از بلغاى كتّاب بود . در سال 214 در گذشت و گويند در سال 217 در ايام خلافت مأمون . مسعده از كتّاب خالد بن برمك بود و سپس بعد از او كاتب ابو ايوب وزير منصور در ديوان رسايل گرديد .
صولى گويد : مسعده را چهار پسر بود : يكى مجاشع و او همان است كه ابو العتاهيه در خطاب به او گويد [ 1 ] :
علمت يا مجاشع بن مسعده * انّ الشّباب و الفراغ و الجدة
مفسدة للمرء أىّ مفسده
و سه فرزند ديگر : سعود و عمرو و محمد از اين ميان عمرو بن مسعده در فضل و دانش مشهور همگان بود و از سوى مأمون عهدهدار كارهاى بزرگ . بعضى از شعرا به سبب علو مقامش او را وزير خطاب مىكردند ، هر چند وزير نبود : [ 2 ]
لقد اسعد اللّه الوزير ابن مسعده * و بث له فى الناس شكرا و محمده
اسماعيل بن يزيد مىگويد : عمرو بن مسعده را چهرهاى سرخ و سفيد بود . مأمون او را به سبب رنگ چهرهاش رومى مىگفت . فضل بن سهل بلاغت او را مىستود و مىگفت : در بلاغت سرآمد همگان است زيرا هركس كلام او را بشنود مىپندارد كه همانند او تواند نوشت ولى چون قلم به دست گيرد فروماند . همان گونه كه از جعفر بن يحيى پرسيدند كه تعريف بلاغت چيست ؟ گفت : هنگامى كه جاهل بشنودش پندارد كه همانند آن تواند نوشت و چون قصد نوشتن كند درماند .
صولى گويد كه چون عمرو بن مسعده بمرد به مأمون خبر دادند هشت هزار هزار درهم بر جاى نهاده است . او بر پشت نامه توقيع كرد كه اين مقدار براى كسى كه به ما پيوست و مدتى دراز به ما خدمت كرد اندك است خداوند ميراث او بر فرزندانش مبارك گرداند .
هامش
[ 1 ] اى مجاشع ، خوب دانستى كه جوانى و آسودگى و ثروت از بزرگترين اسباب تباهى انسان است .
[ 2 ] خداوند ابن مسعدهء وزير را نيكبخت نمود و سپاس و ستايش او را در ميان مردم رواج داد .