او رفتند و سلام كردند . عبيد الله پاسخ داد . گفتند : ما را حاجتى است ، گفت : برمىآورم .
گفتند : مىخواهيم در آنجا بنشينى كه ما مىنشينيم . گفت : سبحان الله ، امير المؤمنين را خوش نمىآيد . گفتند : اين حاجتى بود كه گفتى آن را برمىآورى و ما عهدهدار عواقب آن مىشويم . گفت اين كار از آن مىكنم كه دبيران در دلهاى پادشاهان مقام و شأنى رفيع دارند . اينان مىتوانند دلهاى آنان را اگر بر رعيت نامهربان شود مهربان سازند يا نامهربان گردانند . پس برفت و در ناحيت آنان نشست . صاحب مراتب به مأمون نوشت . مأمون نگريست و چون عبيد الله را در آنجا نشسته ديد عملش را ناپسند انگاشت و پيام داد كه از چه روى در آنجا نشسته است ؟ ابراهيم بن اسماعيل به فرستادهء مأمون گفت :
امير المؤمنين را از سوى ما سلام برسان و بگو كه خادمان و بندگان تو مىگويند چيزى نيست جز رعايت عدالت . تو يكى از وجوه عجمان را از ما گرفتهاى ما نيز يكى از وجوه خاندان تو را به عوض گرفتهايم . مرد ما را بازگردان تا مرد شما را بازگردانيم . حاضران خنديدند ، مأمون نيز بخنديد .
روزى مأمون گفت : دو تن بر درگاه من هستند يكى آنكه من مىخواهم پستش گردانم و او خود را بالا مىكشد و او على بن هيثم است . و يكى كه مىخواهم او را بركشم و او خود را پست مىسازد و او فضل بن جعفر بن يحيى بن خالد بن برمك است . .
856 - على بن يحيى بن ابى منصور منجم [ 1 ]
ابو الحسن كنيه داشت . پدرش يحيى نخستين كسى است از خاندان منجم كه به خدمت خلفا درآمد . او منجم بود و اولين كسى است كه به خدمت مأمون پيوست . ما در جاى خود ذكر او آوردهايم . پسرش ، على ، نديم متوكل و از خواص او بود ، همچنين از خواص خلفاى بعد از او نيز تا المعتمد على الله . على بن منجم شاعر و علامه و راويهء اخبار بود .
در سال 275 وفات كرد و در سرّ من رأى به خاك سپرده شد در آخر ايام معتمد .
ابو الحسن از جماعتى ، از علما از جمله اسحاق بن ابراهيم ، اخذ دانش كرد و اسحاق را از نزديك بديد . او در مقابل خلفا مىنشست و امين اسرار ايشان بود . جوانمرد و
هامش
[ 1 ] تاريخ الطبرى 3 : 1637 ، معجم الشعراء : 141 ، مروج الذهب 5 : 53 - 54 ، الفهرست : 160 ، تاريخ بغداد 12 : 121 ، سمط اللآلى : 525 ، سير الذهبى 13 : 282 ، عيون الانباء 1 : 205 ، ابن خلكان 3 : 373 ، الوافى 22 : 303 ، النجوم الزاهرة 3 : 73 .