805 - على بن مبارك ابى المعالى بن على [ 1 ]
و على فرزند مبارك بن عبد الباقى ابن بانويه است . ابو الحسن كنيه داشت و به ابن الزاهدهء نحوى معروف بود ، مصاحب و يار ابن خشّاب . اين ابن الزاهده غير از ابن الزاهد است .
نام ابن الزاهد ، احمد بن هبة الله است كه در باب خود آمده . زاهده مادر على بن مبارك بود ، دخت ابراهيم بن على بن ابى الحسن بن ابى الحريش . وى واعظهاى مشهور بود و حديث روايت مىكرد . ابن زاهده در سوم ذوالحجهء سال 594 در گذشت و او را در رباطى ، كه متعلق به آنان بود ، در درب بقر در محلهء ظفريه در نزد مادرش ، به خاك سپردند . ابن مبارك در ايام حياتش در آن محله مىزيست . از نحو نيك آگاه بود . نزد شريف ابو السعادات بن شجرى و سپس نزد شيخ ابو محمد بن خشاب علم آموخت . خود مدتى ادب عرب خواند و شاگردانش از او فرا گرفتند .
در كتاب خريده قصيدهاى ، كه در مدح صلاح الدين سروده ، آمده است . .
806 - على بن المحسّن تنوخى [ 2 ]
كنيهاش ابو القاسم بود . سمعانى در كتاب النسب گويد : او ابو القاسم على بن محسّن بن على بود و نسب او را تا قضاعه برمىشمارد . از ابو الحسن على بن احمد بن كيسان نحوى و اسحاق بن سعد بن حسن بن سفيان نسوى سماع حديث كرد . خطيب از او بسيار روايت كرده . گويند كه در كودكى شهادتش نزد حكام مقبول بود . بنا بر آنچه عبد الله بن على بن آبنوسى روايت كرده ، در محرم سال 447 وفات كرده . خطيب گويد از مولدش پرسيدم ، گفت در نيمهء شعبان سال 370 در بصره زاده شدهام و گويد كه او معتزلى بود و كتاب القدر ، اثر جعفر فريابى ، نزد او بود .
تنوخى هر ماه از كار قضاوت و دار الضرب و جز آن دو ، شصت دينار مزد مىگرفت چون ماه به پايان مىآمد چيزى از آن باقى نمىماند . آن را بر اصحاب حديث انفاق مىكرد . خطيب و صورى و چند تن ديگر نزد او مىماندند . او در شهرهايى چون
هامش
[ 1 ] انباه الرواة 2 : 318 ، تكملة المنذرى 1 : 310 ، مختصر ابن الدبيثى 3 : 140 ، بغية الوعاة 2 : 185 ، در تاريخ اسلام ذهبى و الوافى صفدى نيز از او ياد شده .
[ 2 ] الانساب و اللباب ( التنوخى ) ، تاريخ بغداد 12 : 115 ، المنتظم 8 : 168 ، ابن خلكان 4 : 162 ، سير الذهبى 17 : 649 ، عبر الذهبى 3 : 214 ، الفوات 3 : 60 ، البداية و النهاية 12 : 67 ، النجوم الزاهرة 5 : 58 ، الشذرات 3 : 276 .