801 - على بن فضل مزنى [ 1 ]
ابو الحسن نحوى . ابو سعيد عبد الرحمن بن على يزدادى در كتاب خود جلاء المعرفة آورده است كه كتاب كرمانى را در نحو بر ابو الحسن مزنى خوانده و او آن كتاب را نزد پدرش و پدرش نزد كرمانى خوانده است . فضل و دانش ابو الحسن در زمان خود به گونهاى بود كه از اقطار ديگر براى اقتباس علم از او به عراق مىآمدند . ابن جرير همواره او را تحريض مىكرد كه آهنگ عراق كند زيرا مىدانست كه اگر او به عراق رود بر ديگر فضلاى آن ديار تفوق خواهد يافت . در برترى علم او همين بس كه كتابى به نام البسملة در سيصد ورقه در تفسيربسم الله الرحمن الرحيم نوشته است . در صرف و نحو نيز آثارى لطيف دارد . مزنى از اسحاق بن مسلم روايت كند و او از ابو سعيد ضرير . .
802 - على بن قاسم قاشانى كاتب [ 2 ]
كنيهاش ابو الحسن است . ثعالبى ذكر او آورده و كتابت او را ستوده است او را نامهها و اشعار بلند و نيكوست ( ياقوت شمارى از نامههاى او را ذكر كرده ) . .
803 - على بن قاسم سنجانى [ 3 ]
كنيهاش ابو الحسن بود . سنجان قصبهاى از خواف است . باخرزى شرح حال ابو القاسم سنجانى را آورده است و گويد كه او صاحب كتاب مختصر العين است . اين كتاب بر پيكر ادب چون چشم است بر پيكر آدمى . كار را بر طالبان لغت آسان كرد .
هركس كه قدم در راه تحصيل ادب نهد به مختصر العين نياز دارد . شعر زاهدان را گردآورده است . .
804 - على بن مبارك لحيانى [ 4 ]
و بعضى گويند على بن حازم . كنيهاش ابو الحسن بود . از كسائى علم آموخت و ابو عبيد
هامش
[ 1 ] بغية الوعاة : 183 .
[ 2 ] يتيمة الدهر 2 : 335 .
[ 3 ] دمية القصر 3 : 1494 ، انباه الرواة 2 : 302 ، الانساب و اللباب ( السنجانى ) ، بغية الوعاة 2 : 184 .
[ 4 ] مراتب النحويين : 89 ، تاريخ ابى المحاسن : 206 ، تهذيب اللغة 1 : 21 ، طبقات الزبيدى : 195 ، انباه الرواة 2 : 255 ، نزهة الالباء : 121 ، بغية الوعاة 2 : 185 .