گفت و هزار دينار جايزه داد . .
790 - على بن عبيد الله بن دقّاق [ 1 ]
ابو القاسم دقيقى نحوى . يكى از پيشوايان علماى اين فن است . از ابو على فارسى و ابو سعيد سيرافى و ابو الحسن رمّانى علم آموخت . در تعليم صاحب بركت بود و به سبب حسن خلق و نيك سيرتيش گروه كثيرى از او علم آموختند . ولادتش در سال 345 بود و بنا بر قول هلال بن المحسّن ، در تاريخش ، وى به سال 415 جهان را بدرود گفت . او را تصانيفى است از جمله : كتاب شرح الايضاح . ديدم كه به دو منسوب است ولى من پندارم كه از على بن عبيد الله سمسمى بوده باشد . و نيز دقّاق را كتاب شرح الجرمى است و كتاب العروض كه آن را ديدهام و كتاب المقدمات .
قاضى ابو المحاسن بن مسعر گويد كه ابو القاسم على بن عبيد الله دقيقى ، دوست و مصاحب على بن عيسى رمّانى گفت كه كتاب سيبويه را نزد او خوانده و نيك فهميده است و در اين باب از او خط گرفته است و مردم از او منتفع شدهاند و من از او اخذ كردهام و به روايت او متكى بودهام . .
791 - على بن عبيد الله السّمسمى [ 2 ]
ابو الحسن لغوى نحوى به ادب عرب نيك آگاه بود . خطى در غايت صحت داشت و ضبطى متقن و درست . از ابو على فارسى و ابو سعيد سيرافى علم آموخت و در روايت از ثقات به شمار مىآمد . در محرم سال 415 در ايام خلافت القادر بالله در گذشت .
ابن نصر حكايت كرد كه از شيخ ابو القاسم بن برهان شنيده كه ابو الحسن سمسمى گفته است كه مردى در مجلس ابو عبيده از او پرسيد كه معنى عنجيد چيست ؟ گفت :
معنى آن نمىدانم . گفت : سبحان الله چگونه نمىدانى و حال آنكه در شعر اعشى آمده است [ 3 ] :
هامش
[ 1 ] بغية الوعاة 2 : 178 ، تاريخ العلماء النحويين : 21 - 22 .
[ 2 ] تاريخ بغداد 12 : 10 ، ابن خلكان 3 : 312 ، بغية الوعاة 2 : 178 .
[ 3 ] حاصل معنى : روزى كه قتيله گردن بلندش را با گردنبندها زينت مىداد براى ما آشكار كرد .