فلن يستطيع القول من طار قلبه * جريحا طريحا بالمصائب يقرع
و من بان عنه الفه و خليله * فليس له الّا الى البعث مرجع . . .
مؤلف گويد : على بن حمزه را گفتگوهاى طولانى است با جماعتى از شاعران اصفهان ، از آن جمله ابو الحسن طباطباى علوى و غير او كه به سبب طولانى بودن و اندك فايده بودنش آن را ننوشتم . شعرش نيز از اين قبيل است و فايدتى در آن نيست . ولى نزد مردم اصفهان جليل و نبيل است . .
758 - على بن حمزهء بصرى لغوى [ 1 ]
ابو نعيم كنيه داشت . يكى از اعيان لغتشناسان فاضل بود كه صحيح از سقيم مىشناخت و بر جماعتى از پيشوايان علم لغت چون ابن دريد و اصمعى و ابن الاعرابى و جز ايشان رديههايى نوشته است . هنگامى كه متنبّى وارد بغداد شد وى در آنجا بود و متنبّى در سراى او فرود آمد .
ابو على حسن بن يحيى فقيه صقلى ، معروف به ابن خزّاز ، در تاريخ خود تاريخ صقليه گويد كه در رمضان سال 375 على بن حمزهء لغوى بصرى كه راوى متنبى بود در صقليه در گذشت . قاضى ابراهيم بن مالك ، قاضى صقليه بر او نمازگزارد و در مسجد جامع پنج تكبير گفت . از آثار اوست : كتاب الرّد على ابى زياد الكلابى ، كتاب الرّد على ابو عمرو الشيبانى فى نوادره ، كتاب الرّد على ابى حنيفه الدينورى فى كتاب النّبات ، كتاب الرّد على ابو عبيد القاسم بن سلّام فى المصنف ، كتاب الرّد على ابن السّكيت فى اصلاح المنطق ، كتاب الرّد على ابن ولّاد فى كتاب المقصور و الممدود ، كتاب الرّد على الجاحظ فى الحيوان ، كتاب الرّد على ثعلب فى الفصيح . من همهء اين كتابها را در مصر ديدم .
( شرح حال دوم [ 2 ] ) على بن حمزهء بصرى لغوى
يكى از اعلام ائمّهء ادب بود . او را تصانيف و رديههايى است
هامش
[ 1 ] بغية الوعاة 2 : 165 .
[ 2 ] جذوة المقتبس : 173 - 174 .