732 - على بن جعفر بن على سعدى [ 1 ]
معروف به ابن القطّاع صقلى . در قاهره مقيم بود . پسر الافضل بن امير الجيوش بدر الجمالى ، وزير الآمر بالله را كه بر مصر غلبه يافته بود ، تعليم مىداد .
ابن القطّاع در سال 514 در مصر وفات كرد . در سال 433 متولد شده بود . او امام وقت خود بود ، در عربيت و فنون ادب . نزد ابو بكر محمد بن البرّ الصّقلى علم آموخت .
از چيزهايى كه از او روايت كردهاند يكى كتاب الصّحاح اسماعيل بن حمّاد جوهرى است كه از طريق او در عالم مشهور شد . ابن قطّاع را اثرى چند است چون : كتاب الجوهرة الخطيرة فى شعراء الجزيره - يعنى جزيرهء صقليه - مشتمل بر شرح حال صد و هفتاد شاعر و بيست هزار بيت شعر . و كتاب الاسماء ، در لغت كه در آن نام همهء مكانها را آورده است و كتاب الافعال ، كه در آن افعال ابن قوطيه و افعال ابن طريف و غير آن دو را تهذيب كرده است ، در سه مجلّد ، او را حاشيهء نفيسى است بر كتاب الصحاح ، كه ابو محمد بن برّى نحوى مصرى در گفتار خود در باب حواشى صحاح بر او اعتماد كرده است و كتاب فرائد الشذور و قلائد النحور ، در اشعار ، و كتاب العروض و القوافى و كتاب ذيل تاريخ صقليه و كتاب الابنية ، ابنية الاسماء و الافعال . ابن قطّاع را شعرهايى نيز هست كه به پايهء علم او نمىرسند . از اوست [ 2 ] :
ايّاك أن تدنو من روضة * بوجنتيه تنبت الوردا
و احذر على نفسك من قربها * فانّ فيها اسدا وردا
.
733 - على بن حسن الاحمر مصاحب كسائى [ 3 ]
احمر ابو الحسن على بن حسن ، معلم امين فرزند هارون الرشيد بود . و گويند نام احمر
هامش
[ 1 ] الخريدة ( قسم المغرب ) 1 : 51 ، انباه الرواة 2 : 236 ، ابن خلكان 3 : 322 ، مرآة الجنان 2 : 212 ، مرآة الزمان 8 : 56 ، بغية الوعاة 2 : 153 - 154 ، حسن المحاضره 1 : 532 ، البلغه : 151 ، الشذرات 4 : 45 ، روضات الجنات 5 : 248 ، لسان الميزان 4 : 209 ، اشارة التعيين : 203 .
[ 2 ] حاصل معنى : مبادا به باغى نزديك شوى كه در آن گلهاى سرخ دميده است . بترس از نزديك شدن به آنكه در آنجا شير شرزه خوابيده است .
[ 3 ] نور القبس : 301 ، انباه الرواة 2 : 313 ، تاريخ بغداد 12 : 104 ، طبقات الزبيدى : 134 ، سير الذهبى 9 : 92 ، بغية الوعاة 2 : 158 .