473 - داود بن هيثم تنوخى [ 1 ]
ابو سعد تنوخى انبارى . خطيب بغدادى در تاريخ بغداد گويد : وى نحوى و لغوى و نيك از عروض آگاه بود و نيز در حلّ معمّى و فصيح و در نحو و لغت و ادب و شعر كثير الحفظ .
شعرش هم نيكو بود . از ابن سكّيت و ثعلب علم آموخت و از جدّش اسحاق و ابن شبّه سماع كرد . ابن الازرق و جماعتى از او روايت كردهاند . او راست كتابى در نحو ، بر مذهب كوفيان و كتاب خلق الانسان در لغت و جز آنها . در سال 316 در انبار در سن هشتاد و هشتسالگى وفات كرد .
474 - دعبل بن على بن رزين [ 2 ]
ابو على خزاعى نسب به مضر مىرساند . شاعرى است توانا با شعرى مطبوع . گويند اصلش از كوفه بود و بعضى گويند از قرقيسيا . بيشتر در بغداد سكونت داشت و از آنجا به ديگر بلاد سفر كرد . به دمشق و مصر رفت . وى شاعرى هجو گوى و تند زبان بود . هيچ يك از خلفا و وزرا و فرزندان ايشان و نيز مردم صاحب جاه ، خواه در حق او نيكى كرده باشد يا نكرده باشد ، از زبان او در امان نماند . ميان او و كميت بن زيد و ابو سعد مخزومى منازعات و كشاكشها بود . او راست كتاب طبقات الشعراء و ديوان شعر . به سال 246 وفات كرد . وى يكى از مشاهير شيعه به شمار است و قصيدهء تائيه او ، در مدح اهل بيت ، از نيكوترين شعرها و مدايح بلند است . قصيده را نزد على بن موسى الرضا ( ع ) به خراسان برد و آن حضرت او را ده هزار درهم و يكى از جامههايش را صله داد . مردم قم سى هزار درهم بهاى آن جامه به او دادند و او نداد . ناچار راهش را زدند . دعبل از دادن جامه امتناع كرد . آنها سى هزار درهم دادند و او نپذيرفت . سرانجام بر آن نهادند كه تكهاى از آن را به او دهند تا آن را بر كفنش بندد . آنها آستينى از آن را به او دادند . و نيز گويند كه او قصيده را در پارچهاى نوشت و آن را احرام حج خود قرار داد و وصيت كرد كه جزئى از كفنش
هامش
[ 1 ] تاريخ بغداد 8 : 379 ، المنتظم 6 : 217 ، سير الذهبى 14 : 483 ، الجواهر المضيئة 1 : 240 ، الوافى 13 : 496 ، تاج التراجم : 21 ، النجوم الزاهرة 3 : 221 ، بغية الوعاة 563 ، روضات الجنات 3 : 302 .
[ 2 ] الاغانى 20 : 67 ، الشعر و الشعراء : 727 ، طبقات ابن المعتز 224 ، الفهرست : 183 ، تاريخ بغداد 8 : 328 ، مصورة ابن عساكر 6 : 68 ، تهذيب ابن عساكر 5 : 230 ، مختصر ابن منظور 8 : 172 ، رجال الكشى : 313 ، الموشح : 299 ، ابن خلكان 2 : 266 ، سير الذهبى 11 : 519 ، الوافى 14 : 12 ، لسان الميزان 2 : 430 ، معاهد التنصيص 2 : 190 ، الشذرات 2 : 11 ، روضات الجنات 3 : 306 .