455 - خزيمة بن محمد بن خزيمهء اسدى [ 1 ]
نحوى ، از مردم حلّهء مزيديه . خلق كثيرى از او علم آموختند . شعرى نيكو داشت .
456 - خضر بن ثروان ثعلبى [ 2 ]
ابو العباس ضرير توماثى - به ضم تاء دو نقطه و سكون واو و پس از آن ميم و الف سپس ثاء سه نقطه - شهرى است از بلاد جزيره . او را فارقى جزرى هم مىگويند . در جزيره متولد شد و در ميافارقين رشد يافت . اصلش از توماثاست . عالم به علم نحو و مقرى و فاضل و اديب و عارف بود . نيكو شعر مىگفت و محفوظاتش بسيار بود . لغت را از ابن جواليقى آموخت و نحو را نزد ابن شجرى خواند و فقه را نزد ابو الحسن آبنوسى . در بغداد مىزيست . از محفوظات اوست المجمل و شعر الهذليين و شعر رؤبه و ذو الرّمه .
در سال 544 او را در مرو و سرخس و نيشابور ديدم . از سال ولادتش پرسيدم ، گفت :
505 . و از شعرهاى خود برايم خواند . از اوست [ 3 ] :
انت فى غمرة النعيم تعوم * لست تدرى بانّ ذا لا يدوم
كم رأينا من الملوك قديما * همدوا فالعظام منهم رميم
و نيز [ 4 ] :
مواعظ الدّهر ادّبتنى * و انّما يوعظ الاديب
لم يمض بؤس و لا نعيم
هامش
[ 1 ] از المختصر و بنگريد به الوافى بالوفيات 13 : 314 ، بغية الوعاة 1 : 551 . صفدى و سيوطى شعرى از او نقل نكردهاند .
[ 2 ] انباه الرواة 1 : 356 ، الانساب و اللباب ( التوماتى ) ، معجم البلدان ( توماثا ) ، الوافى 13 : 326 ، نكت الهميان : 149 ، الخريدة ( قسم الشام ) 2 : 466 ، طبقات السبكى 7 : 87 ، بغية الوعاة 1 : 551 ، روضات الجنّات 3 : 279 .
[ 3 ] حاصل معنى : تو در درياى نعمتها غرقهاى و نمىدانى كه اين نعمتها پايدار نيستند . چه بسا پادشاهان گذشته را ديديم كه چون آتش خاموش شدند و استخوانهايشان پوسيد .
[ 4 ] حاصل معنى : اندرزهاى روزگار مرا ادب كرد و اهل ادب پند پذيرد . نه بينوايى گذشته و نه نعمتى مگر اينكه مرا در هر دو نصيبى بوده است .