كنار او ديد ، برگرفت و بخواند و همچنان بالاى سرش نشست و او را باد زد تا بيدار شد و پرسيد كه كتابت از كه آموخته . سپس هر ماه چهل دينار برايش معين كرد . ابو يعقوب اسحاق تا آنگاه كه ابو جعفر وفات كرد در كنار او بود .
چون ابو جعفر وفات كرد و على بن احمد ماذرائى زمام امور را به دست گرفت ابو يعقوب اسحاق را گفت كه در خانه بماند . او نيز از كار كناره جست . در اين دوران نامههايى برسيد و على بن احمد پاسخ نوشت و بر ابو الجيش خمارويه بن احمد بن طولون داخل شد و آنچه در پاسخ نوشته بود عرضه داشت . خمارويه گفت كه اين چه نامههايى است كه از نزد ما صادر مىشود ؟ وى نامه را نپسنديده بود . على بن احمد بيرون آمد و فرمان داد كه اسحاق را بياورند . اسحاق را آوردند . او را گفت : به اين نامهها جواب بنويس و او جواب نوشت . على بن احمد نزد ابو الجيش خمارويه آمد و جوابها برخواند . خمارويه گفت : آرى ، چنين جوابهايى بايد . على بن احمد گفت : ابو جعفر را كاتبى بود كه اينك از كار كناره جسته است . او را همين هنگام فرا خواندم و اين جوابها از اوست . گفت : او را نزد من آوريد . بياوردند . از او پرسيد : مشاهرهء تو چند است ؟ گفت : در هر ماه چهل دينار . به على بن احمد گفت : در هر ماه چهار صد دينار باشد . آنگاه اسحاق را گفت : تو در حضور من باش و مشاهرهاش هر ماه به هزار دينار رسيد . و او به اين مال سخاوت مىورزيد . از جمله براى سه تن از ادبا مبلغى به بغداد مىفرستاد : براى ابو العباس مبرّد و ابو العباس ثعلب و ورّاقى كه نزد او مىنشست . براى هر يك هزار دينار .
و اين پولها را به دست احمد بن وليد تاجر ، دايى قاضى مصر ، مىفرستاد .
229 - اسحاق بن يحيى بن سريج [ 1 ] ، كاتب نصرانى [ 2 ]
كنيهاش ابو الحسن بود . محمد بن اسحاق نديم از او ياد كرده و گويد : در امر دواوين و خراج و نظر در كار عمّال معرفتى داشت . از علم نجوم نيز آگاه بود . در ماه شعبان سال 300 متولد شد . مؤلف گويد : ولادت او در سال 377 بوده .
ابن نديم گويد : آثار او عبارتند از كتاب الخراج الكبير ، در هزار ورق . او را به دو بخش تقسيم كرده و در شش منزل . كتاب خراجى كه در دست مردم است دويست ورقه است .
هامش
[ 1 ] م : شريح .
[ 2 ] الفهرست : 151 و الوافى 8 : 428 .