لمّا رأيتك زاهيا * و رأيتنى اجفى ببابك
عدّيت رأس مطيّتى * و حجبت نفسى عن حجابك
207 - احمد بن يحيى بن زيد بن سيّار [ 1 ] ثعلب شيبانى [ 2 ]
ابو العباس از موالى شيبان ، نحوى و لغتشناس بود ، در نحو امام كوفيان و ثقه و ديندار بود . به روايت مرزبانى در سال 200 متولد شده [ 3 ] و سيزده شب باقى مانده از جمادى الاولى سال 291 در خلافت مكتفى فرزند معتمد وفات كرد . به هنگام مرگ نود سال و چند ماه داشت . وى چند خليفه را ديده بود : از مأمون تا مكتفى ، در پيرى گوشهايش گران شد . او را در گورستان باب الشام در حجرهاى كه براى او خريدند به خاك سپردند . گورش در آنجا معروف است . داراييش به دخترش داده شد ، بيست و يك هزار درهم و دو هزار دينار و چند دكان به باب الشام كه سه هزار دينار مىارزيد از او بر جاى ماند .
مرزبانى از ابو العباس محمد بن طاهر طاهرى حكايت كند كه گفت كه ابو العباس ثعلب ، مؤدّب طاهر بن محمد بن عبد الله طاهر بود [ 4 ] ، سبب مرگش آن بود كه روز جمعهاى بعد از نماز عصر از مسجد جامع به خانه بازمىگشت ، جماعتى نيز همراه او بودند يكى از فرزندان ابراهيم بن احمد مادرائى سوار بر چارپايى از پى مىآمد ، پشت سر او خادمى بود كه او نيز بر چارپايى سوار بود . در آن هنگام دفترى در دست ثعلب بود كه در آن مىنگريست و به هيچ جاى توجه نداشت . ما صداى سم چارپايان را شنيديم و از جاده به كنارى رفتيم ولى ثعلب به سبب گرانى گوشش نشنيد و چارپاى خادم بر او تنه زد و او به سر در گودالى كه در راه كنده بودند فرو افتاد و نتوانست برخيزد . ما او را كه گويى به عقلش خلل وارد آمده بود برگرفتيم و به خانهاش برديم و او پيوسته از درد سر مىناليد تا رخت از جهان بركشيد .
مرزبانى از احمد بن محمد عروضى روايت كند كه گفت : ابو العباس ثعلب از همه
هامش
[ 1 ] م : يحيى بن يسار .
[ 2 ] طبقات الزبيدى 141 ، تاريخ بغداد 5 : 204 ، نور القبس 334 ، الفهرست : 80 ، انباه الرّواة 1 : 138 ، نزهة الالبّاء :
157 ، وفيات الاعيان 1 : 102 ، طبقات ابن الجزرى 1 : 148 ، تذكرة الحفّاظ : 214 ، سير الذهبى 14 : 5 ، عبر الذهبى 2 : 88 ، البداية و النهاية 11 : 98 ، الوافى 8 : 243 ، النجوم الزاهرة 3 : 113 ، اشارة التعيين : 51 .
[ 3 ] نور القبس ، طبقات الزبيدى ، انباه الرواة 1 : 150 .
[ 4 ] نور القبس : 337 .