الحماسه [ 1 ] ، كه او تصنيف كرده ، ديدم كه آن را در ماه شعبان سال 417 نزد او خواندهاند .
كتاب سيبويه را نزد ابو على فارسى خوانده است . از آثار اوست : كتاب شرح الحماسه كه حقا كتابى نيكوست . كتاب شرح المفضّليات ، كتاب شرح الفصيح ، كتاب شرح اشعار هذيل ، كتاب الازمنة [ 2 ] ، كتاب شرح الموجز ، كتاب شرح النحو . صاحب بن عباد گويد كه در اصفهان سه تن در علم سرآمد شدند بافندهاى و حلّاجى و كفشگرى . بافنده مرزوقى است و حلاج ابو منصور بن ماشدّه است و كفشگر ابو عبد الله خطيب رى ، صاحب تصانيفى در لغت . و نيز گويند كه او معلم فرزندان آل بويه بود در اصفهان . روزى صاحب بن عباد بر او داخل شد و او از جاى خود برنخاست چون وزارت به صاحب رسيد ، در او ننگريست .
185 - احمد بن محمد بن ابراهيم ثعلبى [ 3 ]
ابو اسحاق كنيه داشت . وى صاحب كتاب مشهور تفسير ثعلبى است كه در دست مردم است . بنا بر قول عبد الغنى بن سعيد حافظ مصرى - كه من آن را از حاشيهء كتاب الاكمال ابن ماكولا نقل مىكنم - در محرم سال 427 در گذشته است . در آنجا آمده است كه ابو اسحاق ثعلبى ، مفسر جليل خراسانى ، و سپس تاريخ وفاتش را ذكر كرده است .
عبد الغافر در السياق گويد : ابو اسحاق احمد بن محمد بن ابراهيم ثعلبى ، مقرى و مفسر ، واعظ ، اديب ، حافظ وثقه صاحب تصانيف جليل ، از جمله تفسير است . تفسير او شامل گوهرهاى معانى و اشارات و كلمات ارباب حقايق و وجوه اعراب و قراءات است . ديگر از آثار او كتاب العرائس و القصص [ 4 ] است و غير آن . آثارى كه ما را به سبب اشتهارش نيازى به ذكر آن نيست .
از ثعلبى حديث بسيار نقل شده شمار شيوخ او هم بسيار است . واحدى كتاب تفسير را از او شنيده و بر او ثناها گفته و از او روايت حديث نموده است . يكى از آثار او كتاب
هامش
[ 1 ] در چهار جلد به تحقيق عبد السلام هارون ، قاهره .
[ 2 ] در حيدرآباد دكن در دو جلد چاپ شده .
[ 3 ] السياق ( المنتخب : 2 ) 26 ، انباه الرواة 1 : 119 ، ابن خلكان 1 : 79 ، طبقات المفسرين 5 ، الوافى 7 : 307 ، بغية الوعاة 1 : 356 ، طبقات السّبكى 4 : 58 ، العبر 3 : 161 ، طبقات الجزرى 1 : 100 ، الشذرات 3 : 230 ، النجوم الزهرة 4 : 238 ، روضات الجنّات 1 : 245 ، اللباب ( الثعلبى ) ، سير الذهبى 17 : 435 .
[ 4 ] همان كتاب عرائس المجالس است در قصص انبياء .