134 - احمد بن كامل بن شجرهء قاضى [ 1 ]
كنيهاش ابو بكر بود . خطيب گويد كه قاضى بن كامل گفت كه من در سال 260 متولد شدهام . وى در محرم سال 350 وفات كرد . او يكى از اصحاب محمد بن جرير طبرى بود .
قضاى كوفه را در اختيار داشت و از عالمان به احكام و علوم قرآنى و نحو و شعر و ايام ناس و تاريخ بود ، نيز از اصحاب حديث . در بيشتر اين علوم داراى مصنفات بود . نديم گويد از آن جمله است : كتاب غريب القرآن و كتاب قراءات و كتاب التقريب و كتاب موجز التأويل عن حكم التنزيل و كتاب التنزيل و كتاب الوقوف و كتاب التاريخ و كتاب المختصر فى الفقه و كتاب الشروط الكبير و كتاب الشروط الصغير و كتاب البحث و الحثّ و كتاب امّهات المؤمنين و كتاب الشعر و كتاب الزمان و كتاب اخبار القضاة . و براى خود مذهب و روشى برگزيده بود .
خطيب گويد كه ابن كامل از كسانى چون محمد بن سعد عوفى و ابو اسماعيل ترمذى روايت مىكرد و كسانى چون دارقطنى و مرزبانى از او روايت مىنمودند . ابن رزقويه گويد : ديدگانم هرگز مثل او نديده بود ، چون به هشتادسالگى رسيد مىسرود :
عقد الثّمانين عقد ليس يبلغه * الا المؤخّر للاخبار و الغير
دارقطنى را از ابن كامل پرسيدند ، گفت : مردى سهل انگار بود ، گاه از حفظ چيزى مىگفت كه در كتاب او نبود . عجب و خودپسندى سبب هلاكت او شد . خود را برتر از همهء پيشوايان مىدانست . پرسيدند : آيا جريرى مذهب ( بر مذهب محمد بن جرير طبرى ) بود ؟ گفت : بلكه با او مخالفت مىورزيد و كتابى در سير املا كرد و روايت اخبار مىنمود .
و نيز از او روايت كردهاند كه جماعتى بر در خانهء فضيل بن عياض رفتند و اجازت طلبيدند و او اجازت نداد . گفتند كه او وقتى از خانه بيرون مىآيد كه آواز از قرآن بشنود .
مردى خوشآواز الهيكم التكاثر را خواندن . فضيل بيرون آمد مىگريست آن سان كه محاسنش از اشك چشمش تر شد . با او دستمالى بود كه اشك از چشم مىزدود و
هامش
[ 1 ] الفهرست : 35 ، 292 ، تاريخ بغداد 4 : 357 ، انباه الرواة 1 : 97 ، عبر الذهبى 2 : 285 ، طبقات ابن الجزرى 1 : 98 ، الوافى 7 : 298 ، تاج التراجم : 14 ، بغية الوعاة 1 : 354 ، سير الذهبى 15 : 544 ( ياقوت در نقل خود به تاريخ بغداد و الفهرست متكى بوده ) .