اقصد الاجماع فى الدين و من * قصد الاجماع لم يخش التّلف
لى بنفسى شغل عن كلّ من * للهوى قرّظ قوما او قذف
ابن عبد الرحيم گويد : ابن خيران شعر خود را فراوان مىستود و بر براعت و زبانآورى خود ثنا مىگفت . كسى جز مستنصر را مدح نگفته و باقى اشعارش در مراثى اهل بيت ( عليهم السلام ) است . اگر چيزى از آنها را در خور گزينش مىيافتم آن را برمىگزيدم .
120 - احمد بن علىّ بن ثابت بن احمد بن مهدىّ [ 1 ]
ابو بكر معروف به خطيب بغدادى فقيه بود و حافظ و يكى از پيشوايان شهير در ادب و تاريخ . در بغداد از مشايخ زمان خود و نيز در بصره و دينور و كوفه علم آموخت . در سال 415 رخت به نيشابور كشيد و در آنجا نيز به كسب علم پرداخت . بعد از فتنهء بساسيرى به بغداد بازآمد . در سال 451 حنبليان در جامع منصور آزارش كردند ولى او مدتى در بغداد درنگ كرد و همه كتابهاى خود را املا نمود . تا ماه صفر سال 457 در بغداد بود سپس آهنگ صور كرد ، از صور چند بار به قصد زيارت به قدس رفت . در سال 426 صور را ترك گفت و به حلب و طرابلس سفر كرد و در هر يك از آن شهرها چند روزى اقامت نمود . در سالهاى بعد از 462 به بغداد بازگشت و پس از يك سال در گذشت .
خطيب بغدادى در روز پنجشنبهء شش روز باقى مانده از جمادىالآخرهء سال 392 به روايت خودش از مادر متولد شد .
خطيب گويد : چون حج به جاى آوردم سه جام از آب زمزم نوشيدم و در موقف از خداوند طلب كردم كه سه حاجت مرا برآورد : يكى آنكه تاريخ بغداد را به پايان رسانم ديگر آنكه در جامع منصور حديث گويم و سه ديگر آنكه گور من در جوار گور بشر حافى باشد . اسماعيل بن ابى سعد صوفى گويد : چون از دنيا رفت خواستند كه او را نزد گور بشر به خاك سپارند ، در آنجا ابو بكر احمد بن على طريثيثى [ 2 ] براى خود قبرى كنده بود و
هامش
[ 1 ] تاريخ ابن عساكر 7 : 22 ، تهذيب ابن عساكر 1 : 399 ، وفيات الاعيان 1 : 76 ، مختصر اين منظور 1 : 173 - 176 ، طبقات السبكى 4 : 29 ، المنتظم 8 : 265 ، الوافى 7 : 190 ، تذكرة الحفّاظ : 1135 ، عبر الذهبى 3 : 253 ، الشذرات 3 : 311 ، البداية و النهاية 2 : 101 ، تبيين كذب المفترى : 268 ، طبقات ابن هداية الله : 57 ، النجوم الزاهرة 5 : 87 .
[ 2 ] م : طرثيثى .