بنويسد و هر چه را كه ابو رياش تفسير نكرده ، تفسير كند . اين كتاب چهل كراسه است و كتابى معروف به شرف السيف كه آن را براى مردى كه در دمشق مىزيست و به نشتكين دزبرى اشتهار داشت تأليف كرده ، اين كتاب در دو جزء است . و كتاب تعليق الجليس كه ذيلى است بر كتاب ابو القاسم عبد الرحمن بن اسحاق زجاجى - معروف به الجمل در يك جزء . و كتاب اسعاف الصّديق در سه جزء دربارهء جمل و كتاب قاضى الحق پيوسته به كتاب كافى كه ابو جعفر نحّاس تاليف كرده و كتاب حقير النافع مختصرى است در علم نحو در پنج كرّاسه و كتاب طلّ الطاهرى براى كسى به نام ابو طاهر حلبى تأليف شده و كتاب المختصر الفتحى پيوسته به كتاب محمد بن سعدان براى مردى به نام ابو الفتح محمد بن على بن ابى هاشم و رسالههاى طولانى از آن جمله رسالة الغفران ، و كتابى كه آن را خطب الخيل ناميدهايم ، در اين كتاب به زبان اسبان سخن مىگويد و مقدار آن ده كرّاسه است ، و كتاب معروف به خطبة الفصيح ، مقدار آن پانزده كرّاسه است و كتابى در تفسير خطبة الفصيح و كتاب رسل الراموز قريب سيصد كرّاسه و كتاب راحة اللزوم كه در آن مطالب دشوار لزوم ما لا يلزم را شرح داده ، قريب به صد كرّاسه و كتابى لطيف ، معروف به خماسيّة الرّاح در نكوهش شراب در ده كرّاسه ، و كتاب مواعظ السّت در حدود ده كرّاسه و كتاب ضوء السقط در تفسير مشكلات سقط الزّند و مقدار آن بيست كرّاسه است . و كتاب الصّاهل و الشاحج ، در اين كتاب از زبان اسب و استر سخن مىگويد : در چهل كرّاسه . اين كتاب را براى ابو شجاع فاتك ملقب به عزيز الدوله والى حلب از سوى مصريان ، كه در اصل رومى بود ، تأليف كرده است . و كتاب القائف در معنى كليله و دمنه كه چهار جزء آن نوشته شد ، سپس به سبب مرگ كسى كه تأليف آن را خواستار شده بود ، تاليف آن متوقف شد . اين شخص عزيز الدوله فاتك بود كه ذكر آن گذشت ، در شصت كراسه . و كتاب منار القائف در ده كرّاسه ، و كتاب دعاء الايام السّبعه و كتاب رسالة على لسان ملك الموت ( ع ) و كتاب بعض فضائل امير المؤمنين على بن ابى طالب ( ع ) و كتاب رسالة العصفورين و كتاب السّجعات العشر ، در مواعظ و كتاب شرح كتاب سيبويه كه به پايان نرسيده در پنجاه كراسه ، و كتاب پيوسته به كتاب زجّاجى معروف به عون الجمل كه آن را هم براى محمد بن على بن ابى هاشم تأليف كرده و اين آخرين چيزى است كه آن را املا كرده است و كتابى در نحو متصل به كتاب معروف به عضدى ، لقب او ظهير العضدى بود و كتاب ديوان الرسائل كه سه بخش است . بخشى
معجم الأدباء ( فارسي ) — صفحة 145
مساهمون: ياقوت الحموي
ص١٤٥