ابو جعفر گفت : اين را اقراركننده نمىگويند ، اين مدعى است بايد بيّنه بياورد . ابن فرات گفت : او در بردن آن مورد اعتماد و ثقهء او بوده است . گفت : فقط در بردن نامه او را ثقه گرفته است نه چيز ديگر . ابن فرات گفت : اى ابو جعفر آيا تو وكيل او هستى يا حكم ؟
گفت : من حق را مىگويم ، همان گونه كه در حق وزير گفتم ، آنگاه كه حامد بن عباس در ايام وزارتش بر او تهمتى زد سخت تر از اين . اگر آن روز بر خطا بودهام ، امروز هم بر خطايم . ابن فرات خاموش شد و روى به على بن عيسى كرد و گفت : تو قرمطى هستى ؟
على بن عيسى گفت : اى وزير آيا من قرمطيم ؟ آيا من قرمطيم ؟ آنگاه سخنانى دراز گفت كه ديگر به اخبار ابن بهلول ربطى ندارد .
ابو القاسم تنوخى گويد : ابو جعفر احمد بن اسحاق بن بهلول از اجلّه عالمان و از اعاظم مردم بود . قضاى انبار و هيت و رحبه و راه فرات در سال 270 در ايام معتمد تا سال 316 بر عهدهء او بود و اهواز و كورههاى هفتگانهء [ 1 ] آن نيز بر آنها افزوده شد . جدّ من ابو القاسم على بن محمد تنوخى در سال 311 در آن نواحى خليفهء او بود و ماه كوفه [ 2 ] و ماه بصره علاوه بر آنچه گفتم در حيطهء قدرت او در آمد ، تا سال 316 همچنان بر سر كار بود تا سالخورده و ناتوان شد . در آخر عمر همهء كارها را رها كرد و گفت : مىخواهم ميان مسند قضا و قبرم فاصلهاى باشد ، چنان نباشد كه از قلنسوهء قضاوت به حفرهء گور روم . او را گفتند كه پسرت ابو طالب را به جاى خود برگزين . گفت : نمىخواهم هم در زندگى و هم در مرگ اين بار بر دوش كشم . فرزندم اكنون در خدمت سلطان است و عهده دار كارهايى است اگر در كارش لائق و درستكار باشد او را فرا خواهد برد و اگر نه به همان حال باقى خواهد ماند .
تنوخى گويد : ابو جعفر گاه از روى ذوق و تفرج شعرى مىسرود و من نديدهام كه در شعر كسى را ستايش كرده باشد .
57 - احمد بن اسحاق معروف به جفر [ 3 ]
در نسب حميرى بود و در مصر مىزيست . جز در كتاب ابو بكر زبيدى ، در جايى ، نامى از
هامش
[ 1 ] كورههاى اهواز : سوق الاهواز و رامهرمز و ايذج و عسكر مكرم و تستر ( شوشتر ) و جندى شاپور وسوس و سرق و نهر تيرى و مناذر ( معجم البلدان ) .
[ 2 ] ماه كوفه دينور است و ماه بصره نهاوند ( همان جا ) .
[ 3 ] طبقات الزبيدى : 377 ، در آنجا گويد به الجبر معروف بود .