خط على بن عيسى را نيز به همراه آورده بود . اين نامه به انشاى ابن ثوابه بود در جواب قرمطيان و در آن نگفته بود كه شما خارج از ملت اسلام هستيد و به خلاف امير المؤمنين برخاستهايد . يا آنكه شما از اهل رشاد و سداد بيرون هستيد و در زمرهء اهل عناد و فساد در آمدهايد . سپس على بن عيسى را سخت نكوهش كرد كه تو مىگويى قرمطيان مسلمانند و حال آنكه اجماع مسلمانان آنها را از اهل ردّه خوانده ، آنها نماز نمىخوانند و روزه نمىدارند . با اين حال تو براى آنها طلق فرستادهاى ، مادهاى كه اگر بدن را بدان بيالايند آتش در آن اثر نمىكند . على بن عيسى گفت : من مصلحت را در آن ديدم ، مىخواستم بدون توسل به جنگ آنها را به اطاعت وا دارم . ابن فرات قاضى ابو عمر را گفت : ابو عمر رأى تو چيست ؟ سپس روى به على بن عيسى كرد و گفت : تو به چه چيزى اقرار كردى كه اگر بر زبان يكى از ائمه آيد جايى براى اطاعت از او باقى نمىگذارد . گويد :
على بن عيسى را ديدم چشم به او دوخت چنان كه هيچ چشم به هم نمىزد . زيرا مىدانست مقتدر در مكانى نزديك به اوست به گونهاى كه سخنش را مىشنود ولى حاضران او را نمىبينند . ابن فرات از ابو عمر قاضى مىخواست كه چيزى بنويسد و او نمىنوشت و گفت كارى غلط كرده و غير از اين نمىدانم . سر انجام از او خط گرفت كه اين نامهء اوست . سپس به ابو جعفر احمد بن اسحاق بن بهلول رو كرد و گفت : ابو جعفر تو در اين باب چه مىگويى . گفت : اگر وزير اجازه دهد بگويم . گفت : بگو . گفت و به على بن عيسى اشاره كرد كه اين مرد با نوشتن دو نامه كه به قرمطيان نوشته جان سه هزار تن از مسلمانان را نجات داده است . اينان در بند بودند و همه صاحب مال و خواسته . آنها به وطنهايشان بازگشتند . اگر كسى براى دست يافتن به دشمن چنين نامهاى نويسد مرتكب جرمى نشده است . گفت : پس در اين باب كه به مسلمان بودن قرمطيان اقرار كرده چه مىگويى ؟ گفت : آنان بر سر نامهء خودبسم الله و درود و سلام بر محمد ( ص ) نوشتهاند چگونه مىتوان به كفرشان اقرار كرد ؟ اينان در امامت اختلاف دارند و آنان را كافر نتوان گفت . وزير گفت : در اينكه براى دشمنان امام طلق فرستاده كه اگر بدن را به آن بيالايند آتش در آن اثر نمىكند چه مىگويى ؟ و اين سخن با بانگ و خروش ادا كرد . ابن بهلول روى به على بن عيسى كرد و پرسيد : آيا تو طلقى را كه بر اين صفت است براى قرمطيان فرستادهاى ؟ پاسخ داد : نه . ابن فرات گفت : اين رسول تو و مورد اعتماد تو ، ابن قليجه است كه عليه تو اقرار كرده است .
معجم الأدباء ( فارسي ) — صفحة 89
مساهمون: ياقوت الحموي
ص٨٩